Municipal Institution of Culture

Karowa Street 20, 00-324 Warsaw

+48 22 255 05 00 | dsh@dsh.waw.pl

Wystawy

  • wystawa
  • plenerowe

Wystawy

Pierwsza Konstytucja dla Europy — w 190. rocznicę ogłoszenia. Warszawa, 1831–2021 | wystawa

09.05.2021 - 30.05.2021

Pierwsza Konstytucja dla Europy — w 190. rocznicę ogłoszenia. Warszawa, 1831–2021 | wystawa

09.05.2021 - 30.05.2021

  • wystawa
  • plenerowe
wystawa plenerowe  

W „Konstytucji dla Europy” można było przeczytać, że „dotychczasowe granice geograficzne krajów znoszą się na zawsze”. Ta odważna deklaracja zawierała postulat ustanowienia Europy jako jednej republiki — o jednolitym prawodawstwie i wspólnych organach władzy. Opublikowany w 1831 roku tekst uchodzi za pierwszy w historii projekt ustrojowy zjednoczonego kontynentu. Plenerowa wystawa „Pierwsza Konstytucja dla Europy — w 190. rocznicę ogłoszenia. Warszawa, 1831–2021" przypomina o tym ważnym dokumencie. Prezentuje najważniejsze sentencje „Konstytucji dla Europy” i kontekst historyczny, a także przedstawia autora tekstu Wojciecha Jastrzębowskiego.

Ekspozycja będzie dostępna w języku polskim i angielskim do 30 maja i można ją zobaczyć przy pomniku Mikołaja Kopernika (ul. Krakowskie Przedmieście).




Wojciech Bogumił Jastrzębowski uczestniczył w powstaniu listopadowym jako artylerzysta Gwardii Narodowej. Udział w bitwie pod Olszynką Grochowską wzbudził w nim głęboką refleksję, którą ujął w ten sposób: „nie masz dziwniejszego fenomenu pod słońcem nad ten, że ludzie najwięcej pragną pokoju, a najmniej starają się o jego utrzymanie”. Wiedział jednak, że aby Polki i Polacy mogli żyć bez wojen, wszystkie narody Europy powinny wyrzec się stosowania przemocy. Tak powstała „Konstytucja dla Europy”, którą Jastrzębowski opublikował 3 maja 1831. Nawiązał w ten sposób do Konstytucji 3 maja i przypadającej wówczas czterdziestej rocznicy jej uchwalenia.

Dołączył tym samym do rozważań na temat polskości i relacji z innymi państwami. Jednak jako jedyny przedstawił swoją koncepcję w formie zwartego dokumentu prawnego. Postulował poszanowanie praw jednostki i każdego z europejskich narodów oraz demokratyczny sposób sprawowania władzy. Sporne kwestie miał rozstrzygać Kongres Europejski złożony z demokratycznie wybranych i równoprawnych przedstawicieli wszystkich europejskich narodów. Każde z państw miało samodzielnie wskazywać swoich przywódców i ustanowić własne prawa, które byłyby zgodne prawem ogólnoeuropejskim.

Po upadku powstania listopadowego władze carskie zakazały rozpowszechniania „Konstytucji dla Europy” i karały za jej posiadanie. Wydawało się, że idee Jastrzębowskiego zostały pogrzebane na zawsze. Jednak gdy wczytamy się w Traktat o Unii Europejskiej z 1993 roku i inne współczesne akty prawne, odnajdziemy idee i zapisy wprost odwołujące się do tego tekstu.

W ramach plenerowej wystawy „Pierwsza Konstytucja dla Europy — w 190. rocznicę ogłoszenia. Warszawa, 1831–2021" przypominamy o tej ważnej deklaracji i jej autorze. Naukowcu, przyrodniku, ekologu i patriocie, który znacznie wyprzedził swoją epokę. Na jedenastu planszach przybliżamy jego życiorys, najważniejsze i najbardziej aktualne fragmenty deklaracji, a także kontekst historyczny. Ekspozycja będzie dostępna w języku polskim i angielskim do 30 maja i można ją zobaczyć przy pomniku Mikołaja Kopernika (ul. Krakowskie Przedmieście).

Organizator: Dom Spotkań z Historią, Miasto Stołeczne Warszawa
Współorganizator: My Obywatele Unii Europejskiej — Fundacja im. W. B. Jastrzębowskiego
Koordynatorka projektu: Barbara Roszuk-Galus
Autorka tekstów: Alicja Wejner
Projekt graficzny: studio elipsy

Artykuły z „Konstytucji dla Europy” Wojciecha Jastrzębowskiego oraz fragmenty jej rękopisu pochodzą z Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie.