Laureaci

Znamy laureatów Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego!

Rafał Wnuk i Sławomir Poleszak zostali laureatami Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Laureata wybrały też skupione wokół Nagrody – Młodzieżowe Kluby Historyczne.

W niedzielę, 30 listopada, w Bibliotece Narodowej w Warszawie, po raz 17. została przyznana Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Spośród 115 zgłoszonych książek, a następnie pięciu nominacji, jury pod przewodnictwem prof. Andrzeja Friszkego wybrało książkę „Niezłomni czy realiści? Polskie podziemie antykomunistyczne bez patosu” autorstwa Rafała Wnuka i Sławomira Poleszaka. Zwycięzcy otrzymali statuetki – repliki temperówki patrona nagrody – oraz 50 tys. złotych. Nagrody pieniężne otrzymali również pozostali nominowani, po 10 tys. złotych.

Fot. Mateusz Grochocki/DSH

Wydawcą nagrodzonej publikacji jest Wydawnictwo Literackie.

„Dziejów powojennego podziemia antykomunistycznego nie da się zamknąć w formułach typu »żołnierze wyklęci« czy »żołnierze upadli«. Dla nas historia tej konspiracji to nade wszystko historia ludzi, którym przyszło wybierać w sytuacji, gdy każdy wybór był zły” – piszą autorzy obszernej monografii o podziemiu antykomunistycznym. Nie czynią z „leśnych” ani bohaterów, ani zdrajców, tylko starają się w kompleksowy i wolny od emocji sposób opisać zjawisko, które w ostatnich latach stało się najbardziej zmitologizowanym wątkiem powojennych dziejów Polski – wykorzystywanym cynicznie w politycznym rozgrywkach i budowaniu fałszywej narodowej tożsamości. Autorzy odpowiadają również na fundamentalne pytanie: czy w powojennej Polsce naprawdę doszło do antykomunistycznego powstania.

Prof. Rafał Wnuk – historyk, profesor nauk humanistycznych związany z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Jest autorem około 100 artykułów i kilku książek naukowych poświęconych historii II wojny światowej, powojennej konspiracji antykomunistycznej w Europie Środkowej i Wschodniej, pamięci kulturowej oraz kwestiom związanym z upamiętnieniami i muzeami, w tym  wspólnie ze Sławomirem Poleszakiem „Niezłomni czy realiści? Polskie podziemie antykomunistyczne bez patosu”. W latach 2002-2010 był redaktorem naczelnym półrocznika IPN pt. „Pamięć i Sprawiedliwość”, a w latach 2001-2007 kierował zespołem przygotowującym „Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956”. W latach 2008-2017 pełnił funkcję Głównego Specjalisty w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, a w latach 2013-2017 był Kierownikiem Działu Naukowego. Współautor scenariusza wystawy głównej i autor dużej części jej treści. W ostatnich latach był zaangażowany w działalność popularyzatorską i publicystyczną na łamach portali i kanałów ohistorie, Historia bez kitu oraz związany z samorządową instytucją kultury Brama Grodzka – Teatr NN w Lublinie.

Dr Sławomir Poleszak – historyk, pracownik Instytutu Studiów Politycznych PAN oraz Instytutu Europy Środkowej w Lublinie, redaktor naczelny „Przeglądu Historyczno-Wojskowego” w Wojskowym Biurze Historycznym w Warszawie, badacz polskiego podziemia antykomunistycznego oraz komunistycznego aparatu represji w Polsce. Autor i współredaktor wielu książek, m.in. „Podziemie antykomunistyczne w Łomżyńskiem i Grajewskiem (1944–1957)”; „Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956” i wspólnie z Rafałem Wnukiem „Niezłomni czy realiści? Polskie podziemie antykomunistyczne bez patosu”. Współzałożyciel i współprowadzący internetowego portalu historycznego www.historiabezkitu.pl.

Laureat Młodzieżowych Klubów Historycznych 

Co roku swoją Nagrodę przyznają również Młodzieżowe Kluby Historyczne, którym również patronuje Kazimierz Moczarski. Jest nią „Ołówek”, statuetka pasująca do „Temperówki Kazimierza Moczarskiego”. Kluby na co dzień promują modę na czytanie książek historycznych wśród uczniów szkół średnich. Tym razem “Ołówek” trafił do Bartosza Panka za książkę „Zboże rosło jak las. Pamięć o pegeerach” Wydawnictwa Czarnego.

Jury

Prof. Andrzej Friszke (przewodniczący), prof. Antoni Dudek, prof. Dobrochna Kałwa, prof. Barbara Klich-Kluczewska, prof. Jan Kofman, dr hab. Andrzej Krzysztof Kunert, prof. Anna Landau-Czajka, dr Anna Machcewicz, dr Tomasz Makowski, Małgorzata Szejnert, Andrzej Wielowieyski.

O Nagrodzie

Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego, ustanowiona w grudniu 2018 roku uchwałą Rady m.st. Warszawy, jest kontynuacją nagrody powstałej w 2009 roku za najlepszą książkę poświęconą najnowszej historii Polski. To jedna z najważniejszych nagród historycznych w kraju, a jej laureatami byli m.in. Timothy Snyder, Alexandra Richie, Karol Modzelewski, Grzegorz Piątek, Anna Wylegała, a w ubiegłym roku Grzegorz Motyka. Jury nagradza publikacje podejmujące tematy, które frapują nie tylko naukowców i miłośników historii. Pogłębiona refleksja nad najnowszą historią Polski pozwala bowiem zrozumieć również bieżącą rzeczywistość i światopoglądowe spory, które toczymy do dziś.

Patron Nagrody

Nagroda jest uczczeniem pamięci Kazimierza Moczarskiego, dziennikarza i prawnika, demokraty i żołnierza Armii Krajowej, po wojnie przez 11 lat więzionego przez komunistów. Był on autorem „Rozmów z katem”, niezwykłego zapisu rozmów z Jürgenem Stroopem, likwidatorem warszawskiego getta, z którym dzielił jedną celę więzienia na warszawskim Mokotowie.

Organizatorzy i partnerzy

Organizatorem i fundatorem konkursu jest m.st. Warszawa, a współorganizatorami DSH oraz Fundacja im. Kazimierza i Zofii Moczarskich. Partnerem nagrody jest Biblioteka Narodowa. „Gazeta Wyborcza” sprawuje patronat medialny.