Zakwalifikowane książki

Do 18. edycji Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego zakwalifikowało się 105 książek. Wśród zgłoszonych tytułów znalazły się monografie, biografie, eseje, reportaże i wspomnienia.

Do konkursu Miasta Stołecznego Warszawy na najlepszą książkę historyczną zgłaszane są monografie, biografie, reportaże historyczne, dzienniki i pamiętniki. Z uwagi na cel konkursu, którym jest popularyzacja książki historycznej oraz osobę patrona, Kazimierza Moczarskiego, autora słynnych „Rozmów z katem”, do Nagrody można zgłaszać książki nie tylko ściśle naukowe, ale też publikacje adresowane do szerokiego grona czytelniczek i czytelników.

fot. Max Januszewicz/DSH

Dla kogo Nagroda?
Spośród 105 zakwalifikowanych książek jury wybierze pięć nominacji – poznamy je w październiku. Finałowa gala odbędzie się 29 listopada w Bibliotece Narodowej w Warszawie.   Laureatka lub laureat otrzyma nagrodę pieniężną w wysokości 50 tys. zł oraz statuetkę zaprojektowaną przez Jacka Kowalskiego, rzeźbiarza i wykładowcę warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych – „Temperówkę Kazimierza Moczarskiego”, replikę temperówki Kazimierza Moczarskiego. Nagrody finansowe przewidziane dla nominowanych są wyższe niż w poprzednim roku i wyniosą po 15 tys. zł. dla każdego autora/autorki.

Książki oceni jury w składzie: prof. Andrzej Friszke (przewodniczący), prof. Antoni Dudek, prof. Dobrochna Kałwa, prof. Barbara Klich-Kluczewska, prof. Jan Kofman, dr hab. Andrzej Krzysztof Kunert, prof. Anna Landau-Czajka, dr Anna Machcewicz, dr Tomasz Makowski, Małgorzata Szejnert oraz Andrzej Wielowieyski.

O Nagrodzie Moczarskiego
Ustanowiona w grudniu 2018 r. uchwałą Rady m.st. Warszawy, Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego jest kontynuacją powstałej w 2009 r. nagrody za najlepszą książkę poświęconą historii Polski – od odzyskania niepodległości w 1918 r. do czasów współczesnych. Organizatorem i fundatorem nagrody jest m.st. Warszawa, a współorganizatorami: Dom Spotkań z Historią (DSH) oraz Fundacja im. Kazimierza i Zofii Moczarskich. Partnerem wydarzenia jest Biblioteka Narodowa, zaś patronem medialnym Gazeta Wyborcza i Wyborcza.pl.

Patronem nagrody jest Kazimierz Moczarski, dziennikarz i prawnik, demokrata i społecznik, żołnierz Armii Krajowej, po wojnie przez 11 lat więziony przez komunistów; autor „Rozmów z katem” – niezwykłego zapisu rozmów z Jürgenem Stroopem, likwidatorem warszawskiego getta, z którym dzielił jedną celę więzienia na warszawskim Mokotowie. Biografia, postawa i twórczość sprawiają, że Kazimierz Moczarski to doskonały patron dla nagrody honorującej najlepsze książki historyczne, które zmieniają nasz sposób myślenia o przeszłości i o nas samych.

Książki zakwalifikowane do konkursu o Nagrodę Historyczną m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego:

  1. Kasper Bajon, „Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle”, Wydawnictwo Czarne
  2. Tomasz Balbus, Krzysztof Łagojda, „»Żegnam wszystkich«. Henryk Urbanowicz »Zabawa”. Biografia harcerza i żołnierza brygad wileńskich Armii Krajowej kpt. »Szczerbca« i mjr. »Łupaszki«”, Instytut Pamięci Narodowej
  3. Dezydery Barłowski, „Nacjonalizm i tajemnica. O męskościach w prozie Romana Dmowskiego”, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
  4. Renata Baume, „Będziesz moim słońcem. Opowieść o Józefie i Rebece Bauach”, Insignis
  5. Dorota Bidzińska, „Republika pobożnych. Chasydzka historia Polski”, Znak Horyzont
  6. Monika Biesaga, „Biblioteki żydowskie w II Rzeczypospolitej. Z dziejów nowoczesnej kultury żydowskiej na ziemiach polskich”, Żydowski Instytut Historyczny
  7. Anna Bikont, „Nie koniec, nie początek. Powojenne wybory polskich Żydów”, Wydawnictwo Czarne
  8. Bogdan Birnbaum, Wiktor Kulerski, „Kaczy Dół. Zwykli ludzie, zwykłe miejsce, niezwykłe czasy”, Wydawnictwo Nieoczywiste
  9. Grażyna Bochenek, „San. Rzeka, która łączy. Rzeka, która dzieli”, Wydawnictwo Mando
  10. Aleksandra Boćkowska, „Gdynia. Pierwsza w Polsce”, Wydawnictwo Czarne
  11. Beata Bolesławska-Lewandowska, „Zygmunt Mycielski. Między muzyką a polityką”, Polskie Wydawnictwo Muzyczne
  12. Błażej Brzostek, „Życie codzienne kobiet w PRL”, Państwowy Instytut Wydawniczy
  13. Małgorzata Bukiel, „Teren nieznany, kraj niewielki. Dyskurs(y) o Ziemi Lubuskiej 1945-1999”, Instytut Zachodni im. Zygmunta Wojciechowskiego Wydawca
  14. Marta Byczkowska-Nowak, „Nieocalony. Tadeusz Borowski. Biografia”, Znak Literanova
  15. Jan Stanisław Ciechanowski, „Pireneje – brama do wolności. Polska ewakuacja wojskowa przez Hiszpanię i Andorę w latach 1940–1944”, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego
  16. Jan Stanisław Ciechanowski, „Vitam hominis tueri et conservare… Azyl dyplomatyczny w Poselstwie Rzeczypospolitej Polskiej w Madrycie podczas hiszpańskiej wojny domowej 1936–1939”, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego
  17. Grzegorz Cwyl, „Generał Jan Kazimierz Kruszewski. Zarys biografii”, Instytut Pamięci Narodowej
  18. Krzysztof Drozdowski, „Krwawe ślady. Gwałty, mordy i grabieże Armii Czerwonej na Polakach”, Replika
  19. Krzysztof Drozdowski, „Wacław Kostek-Biernacki. Człowiek do zadań specjalnych”, Skarpa Warszawska
  20. Łukasz Garbal, „Wańkowicz. Życie na kraterze”, Wydawnictwo Czarne
  21. Magdalena Gibiec, „Kulisy funkcjonowania Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów na emigracji w świetle Archiwum Senyka (1929-1934)”, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego
  22. Jan Jakub Grabowski, „Suki, wiedźmy i bestie. Historie nadzorczyń z niemieckich obozów koncentracyjnych”, Wydawnictwo Otwarte
  23. Tomasz Grabowski, „Indywidualizm i demokracja w Polsce. Jak Ziemie Zachodnie stały się kolebką liberalizmu”, Magam
  24. Konrad Graczyk, „Niemieckie sądy specjalne w Generalnym Gubernatorstwie 1939-1945”, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”
  25. Irena Grudzińska-Gross, „Wielka karuzela. Życie Aleksandra Weissberga-Cybulskiego”, Wydawnictwo Znak
  26. Marta Grzywacz, „Radość Soboty. Archiwum życia i śmierci”, Wydawnictwo Czarne
  27. Wojciech Hanus, „Zbrodnia (nie)osądzona. Losy żandarmów niemieckich biorących udział w mordzie na rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach”, Instytut Pamięci Narodowej
  28. Jan Hlebowicz, „Z widokiem na stocznię. Szkoła w czasach komunizmu na przykładzie I LO w Gdańsku (1945–1989)”, Fundacja Gdańska
  29. Kamil Iwanicki, „Śląsk, którego nie ma”, Editio
  30. Jakub Jastrzębski, „Metro Stefana Starzyńskiego?”, Skarpa Warszawska
  31. Ryszard Kaczmarek, „Czy jestem Niemcem Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950–1991”, Wydawnictwo Literackie
  32. Agnieszka Kajczyk, „Kinor. Filmy żydowskie w powojennej Polsce 1945–1950. Geneza, konteksty, znaczenia”, Żydowski Instytut Historyczny
  33. Juraj Kasarda, „Udział Słowaków w powstaniu warszawskim, przełożył Michał Rozenberg”, Instytut Pamięci Narodowej
  34. Mariusz Kolmasiak, „Niepokorny. Profesor Zbigniew Wójcik – patriota, strażnik pamięci Piłsudskiego, historyk”, Instytut Pamięci Narodowej
  35. Kinga Konieczny, Eryk Krasucki, „Andrzej Milczanowski (1939–2024). Kolaż (auto)biograficzny”, Wydawnictwo KAdruk
  36. Magdalena Kopeć, „Pastuszkowie, gazeciarze, tkaczki. Jak zmuszano dzieci do pracy”, Wielka Litera
  37. Marek A. Koprowski, „Twierdza zroszona krwią. Polski Głogów w rękach Niemców i Sowietów”, Replika
  38. Robert Kostro, Piotr Zaremba, „Państwowiec w muzeum”, Wydawnictwo Iskry
  39. Anna Koział, „Pod gołym niebem. Obywatele polscy w Uzbekistanie w latach 1941-1946”, Muzeum Pamięci Sybiru
  40. Andrzej Krajewski, „Rzeczpospolita kryzysowa. Dwadzieścia lat spaceru po linie”, Wydawnictwo Agora
  41. Tomasz Krok, „Afera teozofów. Siatka wywiadowcza mjr. Andrzeja Czaykowskiego (1949–1951)”, Instytut Pamięci Narodowej
  42. Monika Ksieniewicz-Mil, „Mira. Kobieta światowa”, W.A.B.
  43. Rafał Księżyk, „Fala. Rok 1984 i polski postpunk”, Wydawnictwo Czarne
  44. Jarosław Kuisz, „Strach o suwerenność. Nowa polska polityka”, przekł. Tomasz Bieroń, Wydawnictwo Znak, Fundacja Kultura Liberalna
  45. Wojciech Kujawa, Anna Płońska, „Z nieludzkiej ziemi do krainy maharadżów. Polscy uchodźcy z ZSRS w Indiach 1942-1948”, Instytut Pamięci Narodowej
  46. Andrzej Krzak, „Dezinformacja po polsku. Działalność inspiracyjna służb wywiadu i kontrwywiadu wojskowego II Rzeczypospolitej w latach 1922-1930”, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie
  47. Arkadiusz Lorenc, „Ukryci”, Prószyński i S-ka
  48. Magdalena Lubańska, „I na co ci to wiedzieć? Pamięć i milczenie o powojennej przemocy na podkarpackiej wsi”, słowo/obraz terytoria
  49. Grzegorz Łyś, „Przystanek Tworki. Historia pewnego szpitala”, W.A.B.
  50. Paweł Machcewicz, „Narodowy komunizm po polsku. »Partyzanci« Moczara”, Wydawnictwo Krytyki Politycznej
  51. Mirosław Maciorowski, „Powstańcy. Marzyciele i realiści. Historia na nowo opowiedziana”, Wydawnictwo Agora
  52. Marta Madejska, „Ostatni gasi światło. Przypowieści o transformacji”, Wydawnictwo Czarne
  53. Emil Marat, Michał Wójcik, Tomasz Szarota, „Duma i wstyd. O historii i potrzebie pamiętania”, Wydawnictwo Agora
  54. Damian Markowski, „Strybki. Z AK pod skrzydła NKWD”, Znak Horyzont
  55. Mariusz Maszkiewicz, „Podarowana”, Ośrodek Karta
  56. Barbara Michalczyk, „Od edukacji do eksperymentu. Dyrektorki warszawskich teatrów dla robotników w II RP”, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN
  57. Łukasz Modelski, „Rok w PRL. Codzienność na kartki”, Wydawnictwo Mando
  58. Krzysztof Mordyński, „MDM. Marszałkowska dzielnica marzeń”, Centrum Architektury
  59. Clare Mulley, „Agentka Zo. Historia Elżbiety Zawackiej, bohaterki drugiej wojny światowej”, przeł. Dorota Konowrocka-Sawa, W.A.B.
  60. Daniel Muzyczuk, „Zmierzch magów”, przekł. Łukasz Mojsak, Wydawnictwo Krytyki Politycznej
  61. Izabela Mrzygłód, „Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym”, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
  62. Joanna Nalewajko-Kulikov, „Od Żydów w Polsce do Żydów polskich. »Hajnt« a przemiany tożsamości żydowskiej (1918–1939)”, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza
  63. Joanna Nikel, „Terror niemiecki w powiecie Mińsk Mazowiecki 1939–1944. Wojna i rozliczenia”, Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
  64. Bartłomiej Noszczak, „Przejścia. Exodus cywilów we Wrześniu ’39 w relacjach i we wspomnieniach”, Instytut Pamięci Narodowej
  65. Monika Odrobińska, „My, dzieci Wołynia. Historie małych ocaleńców”, Wydawnictwo Księży Młyn
  66. Piotr Olechowski, „Skazani za polskość. Działalność radzieckiego aparatu represji przeciwko Polakom w obwodzie kamieniecko-podolskim w latach 1937-1938 i jej następstwa w kolejnych dekadach XX stulecia”, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
  67. Józef Orzeł, „Orle gniazdo”, Zona Zero
  68. Joanna Ostrowska, „Ślady. Historia pewnego archiwum”, Wydawnictwo Krytyki Politycznej
  69. Karolina Panz, „Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto… Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu”, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów
  70. Ewa Pejaś, „»Wszyscy skazańcy rozstrzelani«. Polska Partia Socjalistyczna wobec stalinowskiego terroru w latach 1936-1938”, Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza
  71. Kamil Piskała, „Zredukowani. O społecznych skutkach Wielkiego Kryzysu”, Muzeum Historii Polski
  72. Leon Popek, Konrad Piskała, Tomasz Potkaj, „Kres. Historie dzieci ocalonych z pogromów”, Instytut Pamięci Narodowej
  73. Krzysztof Potaczała, „O czym drzewa w Bieszczadach nie szumią. Ocalona z Sobiboru”, Znak Horyzont
  74. Kazimierz Przybysz, „Chłopski ruch polityczny w Polsce. Wojna i okupacja 1939-1945”, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego
  75. Maciej Radziwiłł, Aleksander Kaczorowski, „Radziwiłł”, Wydawnictwo Iskry
  76. Lucyna Ratkowska-Widlarz, „Wypowiedziane i niewypowiedziane. Teksty i konteksty odpowiedzi biskupów niemieckich na Orędzie biskupów polskich”, Ośrodek Pamięć i Przyszłość
  77. Katarzyna Rodacka, „Domy na piasku. Polacy w Iranie (1942-1945)”, Wydawnictwo Znak
  78. Anda Rottenberg, „Trudny wiek”, Wydawnictwo Krytyki Politycznej
  79. Mariusz Sawa, „Pociski jak paciorki różańca. Armia Krajowa i Bataliony Chłopskie wobec Ukraińców w Sahryniu”, Wydawnictwo KEW
  80. Michał Siermiński, Przemysław Witkowski, „Obywatel Michnik”, Instytut Myśli Polityczne im. Gabriela Narutowicza/Książka i Prasa
  81. Katarzyna Skopiec, „Ocaleni z Drohobycza”, Novae Res
  82. Anna Sobowiec, Joanna Papuzińska, „Od Asiuni do Joanny. Życie pod Bajdułem”, Wydawnictwo Literatura
  83. Tomasz Specyał, „Baśka Murmańska. Niezwykła niedźwiedzica Wojska Polskiego”, Replika
  84. Rafał Stobiecki, „Jerzego Giedroycia przygoda z rewizjonizmem”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
  85. Tomasz Stryjek, „Osiemdziesiątka. Harcerska grupa etosowa wobec próby czasu 1934–2024”, Instytut Studiów Politycznych PAN
  86. Tomasz Sudoł, „Zbrodnie wojenne Wehrmachtu na żołnierzach Wojska Polskiego popełnione od września do grudnia 1939 roku. Geneza zbrodni. Zbrodnie na polu walki”, Instytut Pamięci Narodowej
  87. Karol Szymański, Grzegorz Piotrowski, „Nic mnie już tu nie trzyma. Emigracja Aleksandra Forda do Izraela na tle wydarzeń Marca 1968 w kinematografii polskiej”, Universitas
  88. Marta Śleziak, „Głosuj, broń, wybieraj. Polskie hasła polityczne z lat 1918-2020”, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego
  89. Michał Tabaczyński, „Kieszonkowa metropolia. W rok dookoła Bydgoszczy”, Wydawnictwo Czarne
  90. Agnieszka Tomaszewicz, Joanna Majczyk, „Architekci i paragraf aryjski. Przypadek SARP-u (1934–1939)”, EMG, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej
  91. Patryk Tomaszewski, „Wolność, własność, sprawiedliwość. Środowisko konserwatywno-liberalne w Polsce po 1989 roku. Struktury – działalność – myśl polityczna”, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
  92. Antonina Tosiek, „Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet”, Wydawnictwo Czarne
  93. Simone Trieder, Lars Skowronski, „Cela nr 18. Historia odwagi i przyjaźni, przedmowa Helga Hirsch”, przekł. Grażyna Werner, Instytut Pamięci Narodowej
  94. Jarosław Trybuś, „Zamek. Ktoś to kiedyś wymyślił”, Arx Regia
  95. Maciej Urbanowski, „Literatura stanu wojennego 1981-1989”, Instytut Dziedzictwa Solidarności
  96. Anna Wacławik, Maria Ciesielska, „Fleck. Ocalony przez naukę”, Wydawnictwo Agora
  97. Adam Walaszek, Joanna Wojdon, Anna D. Jaroszyńska-Kirchmann, James S. Pula, „Historia Polonii amerykańskiej”, Państwowy Instytut Wydawniczy
  98. Marcin Wilk, „Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej”, Wydawnictwo Znak
  99. Robert Witalec, „Komitet Mikołajczyka. Historia Polskiego Narodowego Komitetu Demokratycznego (1950–1963)”, Instytut Pamięci Narodowej
  100. Martyna M. Wojtkowska, „W Nowej Zelandii wschodzi słońce. Wojenna tułaczka polskich dzieci”, Wydawnictwo Czarne
  101. Mariusz Wołos, „Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności”, Wydawnictwo Literackie
  102. Michał Wójcik, „Miasto szpiegów. Gra wywiadów w okupowanej Warszawie”, Wydawnictwo Rebis
  103. Danuta Zawadzka, „Niezwykła fundatorka – niezwykła szkoła”, Towarzystwo Oświatowe im. Cecylii Plater-Zyberkówny
  104. Sylwia Zientek, „Blask Montparnasse’u. Artystki i artyści Szkoły Paryskiej”, Wydawnictwo Agora
  105. Alicja Zioło, „Krakowianki. Kontynuacja”, Wydawnictwo Mando

fot. Max Januszewicz/DSH