Opowieści z PAST-y I: Biznesowa Warszawa | Katarzyna Pąk

Kolejna odsłona cyklu varsavianistycznego „Warszawskiej rozmaitości!”  Tym razem skupimy się na gmachu PAST-y. Skąd wziął się skrót PAST? Jak wyglądały kulisy budowy i zasiedlania biurowców przy ul. Zielnej 37 i 39? Zajrzymy do miejsca, w którym rodziła się nowoczesna i biznesowa Warszawa początku XX wieku.

Naszą przewodniczką będzie Katarzyna Pąk – historyczka i antropolożka, wykładowczyni oraz inicjatorka albumu poświęconego gmachowi PAST-y.

Budynki nowoczesnej centrali telefonicznej nie mogły powstać w innym miejscu niż okolice ulice Próżnej. Czy parcela przy Zielnej 35 była idealna na prestiżową inwestycję? Podczas spaceru dowiemy się, czy tylko fakt, że było to geograficzne centrum miasta miał znaczenie przy tej decyzji. Nowoczesną centralę telefoniczną oddano do użytku w 1904 roku. Dopracowana w każdym detalu nowa fasada, wnętrza zaprojektowane na zamówienie przez jednego z najsłynniejszych architektów epoki. Po co?  Co wiedziano w Warszawie o szwedzkim Towarzystwie Telefonów Cedergren i firmie Ericsson -pomysłodawcach tego architektonicznego i technologicznego przedsięwzięcia.

Główny hol centrali telefonicznej przy ul. Zielnej. Po prawej stronie widoczni są rosyjscy białogwardziści. Warszawa, ok. 1900 roku. Ze zbiorów Föreningen Stockholms Företagsminnen / Center for Business History, Sztokhol/ Album „Ericsson. 100 lat w Polsce” (wyd. Ericsson, 2005)

Ulica Zielna przy ulicy Próżnej (widok w kierunku południowym) ok. 1910 roku. Ze zbiorów Föreningen Stockholms Företagsminnen / Center for Business History, Sztokholm/ Album „Ericsson. 100 lat w Polsce” (wyd. Ericsson, 2005)

Budynki centrali telefonicznej przy ul. Zielnej 37 i 39 sfotografowane przed 1936 rokiem. Ze zbiorów prywatnych Gun Åkerman/Album „Ericsson. 100 lat w Polsce” (wyd. Ericsson, 2005)

Zmiana była nie tylko technologiczna i biznesowa. Otwierała szerokie możliwości rozwoju miasta. Manifestacją postępu technologicznego była także galopująca zmiana wyglądu ulicy Zielnej. Już w 1908 roku zbudowano tu największy wysokościowiec biznesowy w Europie. W czasie spaceru spojrzymy na budynki Zielnej 37 i 39 z innej perspektywy.  Prześledzimy co na fasadzie, co na chodniku i co we wnętrzu. Sprawdzimy, jak zmieniały się plany budowy najwyższego świeckiego budynku w Warszawie. Dlaczego Makuszyński nazwał go „szwedzka wieżą”, a my dzisiaj określamy budynkiem PAST-y.

Z czym musieli mierzyć się budowniczowie ikonicznego dzisiaj budynku w centrum Warszawy. Co spowodowało, że obie usługowe kamienice, niegdyś należące do Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej ostały się z wojennej pożogi i są świadectwami dalekowzrocznej myśli architektonicznej.

Katarzyna Pąk – historyczka, antropolożka, wykładowczyni oraz inicjatorka i współautorka albumu poświęconego gmachowi PAST-y „Ericsson. 100 lat w Polsce” (wyd. Ericsson, 2005). Zajmuje się badaniem kultur rdzennych społeczności Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej oraz wysp Pacyfiku. Publikuje na łamach „Otwartego Przewodnika Krajoznawczego” (krajoznawcy.info.pl). W działalności zawodowej specjalizuje się również w budowaniu zintegrowanego wizerunku firm.