Opowieści z PAST-y II: Telefonistki z Zielnej | Katarzyna Pąk

Podczas lipcowej podróży po Warszawie, w ramach cyklu „Warszawskie rozmaitości”, wraz z Katarzyną Pąk zajrzymy do wnętrz gmachu PAST-y. Skupimy się na początku XX wieku – codziennej pracy telefonistek zatrudnionych w centrali oraz ich wpływie na przemiany społeczne miasta.

Sto siedemdziesiąt jeden panien zostało zatrudniono w 1904 roku do obsługi centrali telefonicznej przy Zielnej 37. Dlaczego ten fakt był tak brzemienny w skutki dla postrzegania pracy kobiet u progu XX w? Kim był pracodawca? Jakie umiejętności i wykształcenie reprezentowały zatrudniane kobiety? I dlaczego musiały być niezamężne? Czy praca w konkretnych biurowcach miała znaczenie w początku XX w? Jakie standardy musiały spełniać wnętrza tych budynków?

Główna sala centrali telefonicznej w starszym gmachu Cedergrena przy ul. Zielnej 37, ok. 1904 roku. Wzdłuż stołów siedzą telefonistki ze słuchawkami i mikrofonami na głowie. Ich pracę nadzoruje przełożona stojąca przy biurku pośrodku pomieszczenia. Ze zbiorów Föreningen Stockholms Företagsminnen / Center for Business History, Sztokholm/ Album „Ericsson. 100 lat w Polsce” (wyd. Ericsson, 2005)

Wnętrze sali telefonistek w centrali telefonicznej w Warszawie. Około 1910 roku. Ze zbiorów Föreningen Stockholms Företagsminnen / Center for Business History, Sztokholm/ Album „Ericsson. 100 lat w Polsce” (wyd. Ericsson, 2005)

Telefonistki przy pracy w gmachu centrali telefonicznej przy ul. Zielnej 39 w Warszawie. Rok 1927. Ze zbiorów Archiwum Dokumentacji Mechanicznej/ Album „Ericsson. 100 lat w Polsce” (wyd. Ericsson, 2005)

Pracowały ciężko, kilku- zmianowo, w budynkach przy Zielnej 37 i Zielnej 39. Telefonistki łączyło nie tylko przejście między budynkami na poziomie hal telefonicznych, ale i przyjaźń, i niezależność samostanowienia o sobie. Więcej! Zawiązały własne stowarzyszenie. Przedstawicielka panien telefonistek zasiadała w Radzie Nadzorczej firmy. Jak doszło do tak zaawansowanej emancypacji kobiecej roli w biznesie u progu XX w.? Jak telefonistki z Zielnej zmieniły postrzeganie pracy zawodowej kobiet w konserwatywnym mieście gubernialnym? Jak, dzięki ich pracy i zaangażowaniu przejęto nowe normy pracy urzędniczej kobiet w niepodległej Polsce.

Katarzyna Pąk – historyczka, antropolożka, wykładowczyni oraz inicjatorka i współautorka albumu poświęconego gmachowi PAST-y „Ericsson. 100 lat w Polsce” (wyd. Ericsson, 2005). Zajmuje się badaniem kultur rdzennych społeczności Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej oraz wysp Pacyfiku. Publikuje na łamach „Otwartego Przewodnika Krajoznawczego” (krajoznawcy.info.pl). W działalności zawodowej specjalizuje się również w budowaniu zintegrowanego wizerunku firm.