Wojenna Warszawa 1915-1918 pędzlem Hansa Kohlscheina

Wstecz

powyżej: warszawski kościół św. Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu powstał w II połowie XVII wieku według projektu Józefa Bellottiego. Od 1858 roku na balustradzie schodów stoi charakterystyczna figura Chrystusa dźwigającego krzyż. W okresie niemieckiej okupacji w czasie I wojny św. w Warszawie bardzo pogorszyły się warunki życia mieszkańców. Najbiedniejsi uciekali się do żebrania przy kościołach.
W związku z 100. rocznicą wybuchu I wojny światowej prezentujemy pierwszą w Polsce wystawę obrazów Hansa Kohlscheina, niemieckiego malarza historycznego. Artysta malując na zlecenie niemieckiej armii, spędził w Polsce niemal całą I wojnę światową. Gdy w 1914 roku wybuchła I wojna światowa, Hans Kohlschein został powołany do niemieckiego sztabu rezerwy na froncie zachodnim, a jesienią 1915 roku przeniesiony do administracji wojskowej w Polsce. W roku 1915 wojska Niemiec i Austro-Węgier podbiły całe Królestwo Kongresowe i utworzyły tam własne Generalne Gubernatorstwo, na którego zlecenie malował artysta. Oba rządy zdecydowały się wkrótce na utworzenie nowego Królestwa Polskiego, które politycznie i militarnie miało być wymierzone przeciwko wrogowi, czyli Rosji. 5 listopada 1916 roku proklamowano powstanie nowego państwa – Regencyjnego Królestwa Polskiego. Dwa z poświęconych tym wydarzeniom obrazów można zobaczyć na naszej ekspozycji. Kohlschein poza uwiecznianiem ważnych momentów w historii Polski tworzył również obrazy rodzajowe: scenki podpatrzone na warszawskich ulicach – eleganckie damy i żebraków, dzielnicę żydowską, targi rolne, procesje i ceremonie religijne chrześcijan i Żydów. Prezentowane na wystawie obrazy są uzupełnione o filmowe materiały dokumentalne oraz zdjęcia niemieckiego fotoreportera Willy’ego Römera z  Warszawie w 1916 roku.

Ekspozycja pod honorowym patronatem Jego Ekscelencji Rolfa Nikela, Ambasadora Republiki Federalnej Niemiec.Współorganizator wystawy: Archiwum Kohlscheina z Dortmundu; partnerzy: Ambasada Republiki Federalnej Niemiec w Warszawie oraz Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej.

 

Hans Kohlschein (1879–1948) – już jako trzynastolatek rozpoczął naukę w Akademii Sztuk Pięknych w Dusseldorfie. Żył i tworzył w burzliwych czasach: niemieckiego cesarstwa, I wojny światowej, Republiki Weimarskiej, władzy nazistów, II wojny światowej oraz pierwszych lat powojennych. Od początku swojej kariery, u progu XX wieku aż do lat 40., malował popularne w Nadrenii malowidła ścienne o tematyce historycznej i patriotycznej, wielkoformatowe obrazy ze scenami biblijnymi, alegorycznymi, historycznymi, tworzył ilustracje do książek (m.in. Historii Niemiec — opowiadanej narodowi niemieckiemu i jego młodzieży). W 1917 roku został mianowany profesorem królewskim Akademii Sztuk Pięknych  Dusseldorfie. W latach 30. wstąpił do NSDAP i nadal malował na zamówienie państwowe (jak ścienne malowidła na komendzie gestapo w Wuppertalu w 1940 roku). Inne obrazy i rysunki malarza pokazują jednak, że zachował krytyczny dystans do ówczesnego reżimu. Żona Kohlscheina – Ella miała żydowskich przodków i zgodnie z ustawami norymberskimi nie była „czystej krwi Aryjką”, artysta nie mógł więc w latach 30. wykładać dalej na Akademii Sztuk Pięknych. Po utracie domu i pracowni w Düsseldorfie, zniszczonych w wyniku bombardowania, Kohlschein wraz z rodziną przeniósł się do Warburga, gdzie zmarł w 1948 roku.