Wystawa opowiada o życiu kobiet w Polsce w latach 80. Okres ten rozpoczął się kryzysem ekonomicznym i społeczno-politycznym, a zakończył transformacją ustrojową. Do tej pory ów burzliwy czas przedstawiano przede wszystkim z perspektywy mężczyzn: głównej siły odpowiedzialnej za zmiany ustrojowe. Tymczasem doświadczenia kobiet w życiu społecznym są świadectwem splatania się wielkiej historii z prywatną codziennością, a ich wpływ na kształt państwa po 1989 roku jest niezaprzeczalny.
Jak podkreślają kuratorki: „Codzienność, twórczość i wydarzenia polityczne tworzyły dynamiczny nurt, w którym kobiety starały się podejmować decyzje i wpływać na bieg wydarzeń, zarówno w wymiarze osobistym, jak i publicznym. Wspólne doświadczenie przygnębienia, niezgody na pogarszające się warunki życia na początku dekady zmieniło się w żądanie zmian systemowych oraz radość z narodzin Solidarności i wolnych związków zawodowych. Stan wojenny przyniósł strach wymieszany ze złością i nienawiścią wobec władzy. Wolne wybory w 1989 roku wywołały entuzjazm, ale także rozczarowanie nowym ładem politycznym i ekonomicznym. Szczególnie ważny dla zdrowia i życia kobiet okazał się rok 1993, kiedy uchwalono ustawę antyaborcyjną, której skutki odczuwalne są do dziś.”
Obecność kobiet w latach 80. w takim samym stopniu obejmowała przestrzeń publiczną, działalność polityczną, aktywizm społeczny, pracę zawodową, sztukę, naukę, kontrkulturę i życie codzienne. Wystawa skupia się na czterech wymiarach kobiecego doświadczenia, pokazanych w częściach: „Rodzina”, „Kościół”, „Państwo”, „Nowy Wspaniały Świat” (obejmującej lata 1989–1993).
Wystawa składa się głównie z fotografii obrazujących życie prywatne i publiczne kobiet znanych i nieznanych. Bohaterkami wystawy są intelektualistki, sportsmenki, opozycjonistki, naukowczynie, lekarki, nauczycielki i artystki. Na wystawie prezentowane będą prace znanych fotoreporterek, Anny Beaty Bohdziewicz, Marzeny Hmielewicz, Anny Michalak-Pawłowskiej, Anny Musiałówny i Agnieszki Sadowskiej. Towarzyszą im reprodukcje prac polskich artystek: Urszuli Broll, Katarzyny Górnej, Izabelli Gustowskiej, Joanny Kabali, Natalii LL, Ireny Nawrot, Marioli Przyjemskiej, Ewy Partum oraz Janiny Kraupe-Świderskiej. „Ich dzieła są nie tylko niezwykle ważnym świadectwem epoki, lecz także zapowiedzią zmian, które miały nadejść w kolejnych dekadach – mówią kuratorki. „Artystki zainteresowane tematem kobiecej seksualności w pionierski sposób kwestionowały genderowe konstrukty kulturowe i politykę reprodukcyjną państwa oraz walczyły o samostanowienie i podmiotowość kobiet. Szukały sposobów ekspresji dla własnej zmysłowości i cielesności w przestrzeni publicznej, w której dotąd były one nieobecne. Opieramy nasz przekaz również na fragmentach filmów, kronik oraz wywiadów przeprowadzonych w ramach projektu „Archiwum Kobiet”.”
Prezentowana w DSH wystawa „LATA 80. PATRZĄ NA NAS” powstaje we współpracy z Instytutem Badań Literackich, Fundacją Archiwum Kobiet i Chanel. Ekspozycję można oglądać od 8 października 2026 do 21 lutego 2027 w galerii DSH (ul. Karowa 20, Warszawa).
Wstęp na wystawę jest wolny, zachęcamy do przychodzenia do DSH z czworonożnymi przyjaciółkami i przyjaciółmi.
LATA 80. PATRZĄ NA NAS
kuratorki: Łucja Iwanczewska, Monika Rudaś-Grodzka, Katarzyna Stańczak-Wiślicz
projekt graficzny: Kuba Maria Mazurkiewicz
koordynacja projektu i produkcja wystawy: Olga Pigłowska, współpraca: Magdalena Stefańczyk
redakcja: Marta Markowska
tłumaczenie: Grażyna Waluga
korekta: Anna Kaniewska (polski), Christopher Smith (angielski)
przygotowanie zdjęć do druku: Tomasz Kubaczyk
program wydarzeń: Weronika Komorowska, Agata Kucharska, Sebastian Gawęda
opracowanie przewodnika rodzinnego: Magdalena Kreis, Magda Szymańska (redakcja i korekta)
promocja wystawy: Zuzanna Figiel, Marianna Januszewicz, Marta Rogowska, Nadzieja Rudzka, Kaja Stępkowska
organizatorzy: DSH, Archiwum Kobiet
partnerzy: Instytut Badań Literackich, Fundacja Archiwum Kobiet, Chanel.
Mimo poszukiwań, nie było możliwe ustalenie właściciela praw autorskich niektórych elementów ikonograficznych. Będziemy wdzięczni za zgłoszenia w tej sprawie.
DSH (Dom Spotkań z Historią) jest instytucją kultury m.st. Warszawy. Od 20 lat popularyzujemy historię najnowszą, działając w duchu wolności wypowiedzi, dostępności, poszanowania dziedzictwa kulturowego oraz tolerancji. Tworzymy międzypokoleniową ofertę, która w atrakcyjny i nieoczywisty sposób dociera do publiczności. Przez lata wypracowaliśmy rozpoznawalną metodologię oraz silną pozycję w środowisku partnerów i szerokiego grona odbiorców.
Działalność wystawiennicza pozostaje najważniejszym elementem programu merytorycznego DSH i tak będzie w kolejnych latach. Szczególne miejsce zajmuje w nim fotografia – przede wszystkim o charakterze fotoreporterskim oraz kolekcje autorskie. Wystawom towarzyszą dyskusje, cykle spotkań, pokazy filmowe, warsztaty edukacyjne, seminaria, konferencje i inne wydarzenia artystyczne. Prowadzimy także działalność wydawniczą, impresaryjną oraz produkujemy spektakle i filmy dokumentalne. W Archiwum Historii Mówionej zgromadziliśmy największy w Polsce zbiór nagrań relacji biograficznych.
Co roku organizujemy Festiwal Bohaterek oraz warszawskie obchody rocznicy wyborów 4 czerwca 1989 roku „Wybraliśmy wolność”. Jesteśmy współorganizatorem Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego oraz operatorem Warszawskiego Funduszu Książki Historycznej. Wspólnie z Centrum Kompetencji Cyfrowych UW i Instytutem Badań Literackich PAN prowadzimy studia podyplomowe „Szkoła Historycznego Dokumentu Filmowego”. DSH jest również wydawcą magazynu kulturalnego „Dwutygodnik”.
