Od organizatora wydarzenia:

Zapraszamy na wykład dr. Mariusza Klareckiego, który opowie o swoich badaniach przedstawionych w książce „Zrabowana Warszawa. Straty w prywatnych zbiorach i artystycznych kolekcjach mieszkańców Warszawy w latach 1939–1945” (t. I–II, Warszawa 2024, wyd. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego). Po wykładzie zapraszamy do dyskusji.

Publikacja „Zrabowana Warszawa. Straty w prywatnych zbiorach i artystycznych kolekcjach mieszkańców Warszawy w latach 1939–1945” wydana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przypomina o wielkości strat, jakie poniosła walcząca stolica w kontekście zbiorów publicznych i tych należących do prywatnych właścicieli.

Pierwszy tom książki prezentuje historię zniszczenia i rozgrabienia warszawskich artystycznych kolekcji prywatnych w czasie II wojny światowej. Przedstawia także klasyfikację strat wojennych w kolekcjach i zbiorach, w tym m.in. wielkość oraz specyfikę tych zbiorów wśród określonych grup społecznych przedwojennej Warszawy. Tom drugi to uporządkowany alfabetycznie katalog strat zbiorów artystycznych i kolekcji mieszkańców Warszawy.

Wieloletnia praca nad publikacją objęła szczegółową kwerendę archiwaliów, w tym ogromnego zespołu kwestionariuszy rejestracyjnych Zarządu Miejskiego Wydziału Strat Wojennych, zawierającego relację stu tysięcy rodzin, które po zakończeniu wojny powróciły do Warszawy w latach 1945–1947. Autor korzystał także z dzienników i wspomnień, ustnych relacji, a także przedwojennych katalogów wystaw dzieł sztuki muzeów oraz miejskich galerii, m.in. Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych oraz Instytutu Propagandy Sztuki. W publikacji zamieszczono  500 w większości archiwalnych fotografii.

Książka „Zrabowana Warszawa. Straty w prywatnych zbiorach i artystycznych kolekcjach mieszkańców Warszawy w latach 1939–1945” otrzymała wiele nagród i nominacji, m.in. Nagrodę KLIO I stopnia  w kategorii „varsaviana”; Nagrodę im. Feliksa Jasieńskiego za rok 2024 w kategorii „Kolekcjonerstwo – nauka i upowszechnianie”, a także Nagrodę Varsaviana przyznaną przez Bibliotekę Publiczną m.st. Warszawy oraz Towarzystwo Miłośników Historii w Warszawie. Została także nominowana do nagrody PTWK Najpiękniejsze Polskie Książki 2024.

Dr Mariusz Klarecki jest historykiem sztuki, badaczem strat wojennych, byłym kuratorem Pałacu pod Blachą na Zamku Królewskim w Warszawie, jak również twórcą wielu wystaw i wydarzeń muzealnych. Był współautorem publikacji „Raport o stratach Warszawy i jej mieszkańców w latach 1939–1945” (2004) oraz późniejszej książki „Straty Warszawy 1939–1945. Raport”. Od wielu lat współpracuje z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Autor jest laureatem Nagrody BohaterONy 2025 im. Powstańców Warszawskich SREBRNY BOHATERON w kategorii „Pasjonat”. Nominację tę przyznano za „popularyzację wiedzy o stratach wojennych Warszawy oraz przywracanie pamięci o zniszczonym dziedzictwie artystycznym stolicy”. „Dzięki badaniom i twórczej pasji dr Mariusza Klareckiego Warszawa odnajduje fragmenty swojej artystycznej duszy, a kolejne pokolenia mogą lepiej zrozumieć skalę strat i heroizm tych, którzy próbowali ocalić piękno w czasie wojennej zagłady”.

Temat strat wojennych dr Mariusz Klarecki rozwija również w podcaście Narodowego Centrum Kultury Kolekcje ’44, który w sześciu odcinkach przybliża dramatyczne losy zrabowanych dzieł, a także losy ludzi, dla których były one częścią tożsamości i historii miasta.

Współorganizator:  Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.