Meluzyna to fantastyczna postać, syrena, rusałka, symbol tego, co tajemnicze i niecodzienne; obraz uwodzicielskiej kobiecości, jak w piosence Małgorzaty Ostrowskiej z filmu „Podróże Pana Kleksa” w reż. Krzysztofa Gradowskiego z 1986 roku.
Tytułowymi bohaterkami wystawy „Meluzyny z wielkiej płyty. Moda i muzyka w latach 80.” są słynne piosenkarki pop dekady lat 80.: Kora, Majka Jeżowska, Anna Jurksztowicz, Wanda Kwietniewska, Małgorzata Ostrowska i Izabela Trojanowska.
„Ich kariery eksplodowały w epoce szarzyzny – mówi Karolina Sulej, kuratorka wystawy – Wydają się zjawiać w codzienności PRL-u niby mieszkanki równoległej, baśniowej rzeczywistości, gdzie kolory są bardziej nasycone, a reguły socjalistycznej fizyki zawieszone. Są sławne – pojawiają się na okładkach płyt, na pierwszych stronach gazet, w teledyskach, koncertują. To, jak wyglądają, jest równie istotne, jak teksty, które śpiewają. Ich styl jest wyrazisty – a każda z nich inaczej kreuje swoją sceniczną osobowość.
Majka Jeżowska stawia na jaskrawy kolor, tiulowe spódnice i zabawę. Kora to awangarda i czerń nowej fali, kreska na oku lub ciemne okulary, chłopięcy jeżyk. Małgorzata Ostrowska woli skórzane kombinezony, blond czub i mocny makijaż. Posągowa Izabela Trojanowska nosi się niczym dandys, zakłada koszule, krawaty i dopasowane garnitury. Anna Jurksztowicz wybiera elegancję – marynarki, bufiaste sukienki, dużą biżuterię, a bujne włosy tapiruje. Wanda Kwietniewska nosi legginsy do nonszalancko zbyt dużych kurtek, sportowe buty, a jej ciemne włosy falują, gdy tańczy.
W surowym polskim klimacie meteorologicznym, modowym oraz ideologicznym te artystki są plamami koloru, dyskotekowymi kulami nad ponurym horyzontem, córami dancingu. Prezentują całe spektrum kobiecych wcieleń, póz i stylów, jakby mówiły: ty też możesz być tym, kim chcesz, nie wtapiaj się w tłum” – dodaje kuratorka.
Wystawa będzie opowieścią o sześciu kultowych polskich piosenkarkach, które są charakterne, silne i wyemancypowane. To kobiety-zjawiska, politycznie wywrotowe z samego faktu swojego publicznego istnienia. Przyglądanie się, jak tworzyły popowe persony, wejście na zaplecze ich wizerunków scenicznych, to lata 80. oglądane przez pryzmat tego, co uważa się (niesłusznie) za historyczne didaskalia – poprzez obszar stylu życia.
Jak podkreśla Karolina Sulej: „ówczesne piosenkarki ucieleśniają opowieść o kraju, który zbliża się ku epoce przejściowej, na wpół (soc)realny, na poły zanurzony w wizjach kapitalizmu przyszłości. Ówczesna Polska jest hybrydą, niczym Meluzyna.”
Prezentowana w DSH wystawa „MELUZYNY Z WIELKIEJ PŁYTY. Moda i muzyka w latach 80.” powstaje we współpracy z Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu. Ekspozycję można oglądać od 8 października 2026 do 21 lutego 2027 w galerii DSH (ul. Karowa 20, Warszawa). Wystawie towarzyszy katalog wydany przez DSH oraz przewodnik rodzinny.
Wystawa prezentowana w ramach Festiwalu Bohaterek 2026.
Wstęp na wystawę jest wolny, zachęcamy do przychodzenia do DSH z czworonożnymi przyjaciółkami i przyjaciółmi.
DSH (Dom Spotkań z Historią) jest instytucją kultury m.st. Warszawy. Od 20 lat popularyzujemy historię najnowszą, działając w duchu wolności wypowiedzi, dostępności, poszanowania dziedzictwa kulturowego oraz tolerancji. Tworzymy międzypokoleniową ofertę, która w atrakcyjny i nieoczywisty sposób dociera do publiczności. Przez lata wypracowaliśmy rozpoznawalną metodologię oraz silną pozycję w środowisku partnerów i szerokiego grona odbiorców.
Działalność wystawiennicza pozostaje najważniejszym elementem programu merytorycznego DSH i tak będzie w kolejnych latach. Szczególne miejsce zajmuje w nim fotografia – przede wszystkim o charakterze fotoreporterskim oraz kolekcje autorskie. Wystawom towarzyszą dyskusje, cykle spotkań, pokazy filmowe, warsztaty edukacyjne, seminaria, konferencje i inne wydarzenia artystyczne. Prowadzimy także działalność wydawniczą, impresaryjną oraz produkujemy spektakle i filmy dokumentalne. W Archiwum Historii Mówionej zgromadziliśmy największy w Polsce zbiór nagrań relacji biograficznych.
Co roku organizujemy Festiwal Bohaterek oraz warszawskie obchody rocznicy wyborów 4 czerwca 1989 roku „Wybraliśmy wolność”. Jesteśmy współorganizatorem Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego oraz operatorem Warszawskiego Funduszu Książki Historycznej. Wspólnie z Centrum Kompetencji Cyfrowych UW i Instytutem Badań Literackich PAN prowadzimy studia podyplomowe „Szkoła Historycznego Dokumentu Filmowego”. DSH jest również wydawcą magazynu kulturalnego „Dwutygodnik”.
