Gwiazdy i gwizdy. Kogo kochała stołeczna publiczność i jak wyglądał iluzjonowy savoir-vivre?

W 1919 roku w tygodniku satyrycznym „Mucha” pojawił się następujący żarcik:

Pani Paskarska do służącej Marysi:

 – Marysiu, pobiegnij i dowiedz się, co znaczy ten ogromny słup dymu nad placem Teatralnym.

 – Pali się Teatr Rozmaitości – raportuje Marusia po powrocie.

 Na to pani Paskarska z ulgą:

 – A mnie tak serce biło. Już myślałam, że pali się jaki KINEMATOGRAF.

Warszawska publiczność kocha kino. Przeciętny warszawiak w latach dwudziestych odwiedzał kina kilkanaście razy w ciągu roku. Przyjrzyjmy się zatem bywalcom stołecznych kin. Kto chodził do iluzjonów i jak wyglądał iluzjonowy savoir-vivre?

„Tajemnica kina w tym właśnie leży – pisał w 1914 roku Marian Stępowski – że dostęp do niego jest łatwy i tani, że w każdej chwili wejść i wyjść można z sali, nie będąc nawet skrępowanym przez obowiązek zdejmowania wierzchniego okrycia”.

Jak przed wojną oglądało się filmy i jak wyglądały seanse w przedwojennych iluzjonach? Kogo nie wpuszczano do kinematografów i jak można było ominąć te ograniczenia? Wreszcie – na kogo chodziło się do kina, czyli jakie gwiazdy cieszyły się największą popularnością wśród warszawskiej publiczności?

Do przedwojennych iluzjonów wybierzemy się (zdejmując wierzchnie okrycie lub nie) w towarzystwie MICHAŁA PIEŃKOWSKIEGO.

Koncepcja i prowadzenie: Urszula Urzędowska

Fot. Polona/Biblioteka Narodowa

Michał Pieńkowski – pasjonuje się wszystkim tym, co można nazwać przedwojennym polskim showbiznesem. Od 20 lat związany jest z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym, gdzie opiekuje się przedwojennym zbiorem filmowym. Pracował przy rekonstrukcji ponad stu przedwojennych filmów. Naukowo i hobbystycznie zajmuje się historią fonografii.

Ula Urzędowska – dziennikarka, reporterka, prezenterka radiowa, autorka scenariuszy. Od ponad dekady na falach RMF Classic, gdzie prowadzi programy „Życie z klasą”, „Głos natury”, „Foto story” i wiele innych. Rozmawia z twórcami muzyki, nauki i kina w audycjach radiowych oraz podczas spotkań z publicznością.

Prowadziła koncerty Festiwalu Muzyki Filmowej (2021, 2022, 2023, 2024) oraz Krakowskich Zaduszek Jazzowych (2023, 2025). Współpracuje z Toruńską Orkiestrą Symfoniczną przy cyklach „ROMANTIC(T)OS” i „Jesienna Maestria”. Z Sinfoniettą Cracovią współtworzyła cykl „Roztańczona Sinfonietka”, który otrzymał Nagrodę Rodziców w Plebiscycie Słoneczniki w kategorii muzyka (2025). Na Festiwalu Kina Organowego w Lubinie (2024, 2025, 2026) opowiada o czasach kina niemego.