Kino. Ujęcie pierwsze. Pionierzy, wizjonerzy i wynalazcy
„Panowie, ten człowiek jest pierwszy w kinematografii, ja jestem drugi” – miał powiedzieć o Kazimierzu Prószyńskim sam Louis Lumière podczas posiedzenia Francuskiej Akademii Nauk.
„Gdyby Prószyński urodził się pod szczęśliwą gwiazdą, to jego pleograf zastąpiłby nazwę kinematografu i mówilibyśmy dziś wraz z milionami ludzi o światowej pleografii, a nie kinematografii” – pisał poeta, krytyk literacki i filmowy Anatol Stern.
Bohaterem i prawdziwą gwiazdą spotkania będzie urodzony w Warszawie Kazimierz Prószyński. Niestrudzony wynalazca, walczący o jakość i dostępność swoich prac. Twórca PLEOGRAFU czy AEROSKOPU – pierwszej kamery umożliwiającej stabilne filmowanie „z ręki”. „Przypuszczalnie jednym z pierwszych filmów nakręconych rewelacyjnym aparatem Prószyńskiego był reportaż z koronacji króla Jerzego V” – pisze w monografii wynalazcy w wydawnictwie „Sto lat polskiego filmu” Andrzej Bukowiecki.
Wynalazki i wyobraźnia Kazimierza Prószyńskiego zdecydowanie wyprzedzały epokę. Był on inicjatorem bodaj pierwszego w dziejach teatru triku sceniczno-filmowego („Walkiria” Teatr Wielki w Warszawie, rok 1903) i reklam świetlnych w stolicy. Te ostatnie, usytuowane na Placu Teatralnym i na Dworcu Wiedeńskim, budziły zachwyt mieszkańców stolicy.
W drugim spotkaniu cyklu MIASTO W KINIE. KINO W MIEŚCIE sylwetki pionierów i wynalazców naświetli ANDRZEJ BUKOWIECKI.
Koncepcja i prowadzenie: Urszula Urzędowska
Andrzej Bukowiecki (ur. 1955, mieszka w Warszawie) – absolwent filmoznawstwa na Uniwersytecie Łódzkim i Podyplomowego Studium Wiedzy o Filmie w Szkole Filmowej w Łodzi. W latach 1984–2020 pracownik, a w latach 2011–2020 – dyrektor Domu Sztuki na warszawskim Ursynowie. W placówce tej przez 36 lat upowszechniał kulturę filmową.
Członek Stowarzyszenia Filmowców Polskich i Polskiej Akademii Filmowej. Były ekspert PISF d.s. scenariuszy.
Od 1985 r. działacz Dyskusyjnych Klubów Filmowych. Prelegent w warszawskich kinach studyjnych: Dom Sztuki, Iluzjon i Kultura. Były wieloletni wykładowca historii filmu na UMFC w Warszawie. Nauczyciel historii filmu w VII L.O. im. Juliusza Słowackiego w Warszawie. Wykłada również w Akademii Polskiego Filmu.
Teksty o tematyce filmowej publikuje min. w „Magazynie Filmowym SFP”. Autor m.in. monografii Kazimierza Prószyńskiego w wydawnictwie „Sto lat polskiego filmu. Część pierwsza: Początki” (Polski Instytut Sztuki Filmowej, Warszawa 2008), współautor (z dr Rafałem Marszałkiem) albumu „100 lat polskiego filmu. 1908–2008” (Polski Instytut Sztuki Filmowej, Warszawa 2008). W roku 2020 został laureatem Nagrody ZAIKS-u im. Krzysztofa Teodora Toeplitza za osiągnięcia w publicystyce filmowej.
Ula Urzędowska – dziennikarka, reporterka, prezenterka radiowa, autorka scenariuszy. Od ponad dekady na falach RMF Classic, gdzie prowadzi programy „Życie z klasą”, „Głos natury”, „Foto story” i wiele innych. Rozmawia z twórcami muzyki, nauki i kina w audycjach radiowych oraz podczas spotkań z publicznością. Prowadziła koncerty Festiwalu Muzyki Filmowej (2021, 2022, 2023, 2024) oraz Krakowskich Zaduszek Jazzowych (2023, 2025). Współpracuje z Toruńską Orkiestrą Symfoniczną (cykle „ROMANTIC(T)OS”, „Jesienna Maestria”). Z Sinfoniettą Cracovią – współtworzyła cykl „Roztańczona Sinfonietka”, który otrzymał Nagrodę Rodziców w Plebiscycie Słoneczniki w kategorii muzyka (2025). Na Festiwalu Kina Organowego w Lubinie opowiadała o czasach kina niemego (2024, 2025); w tym roku również będzie okazja, by jej posłuchać.
