„Historie z marginesu: przemoc, honor i wstyd w życiu codziennym”

Historię najczęściej poznajemy przez wielkie wydarzenia: powstania, wojny, rewolucje czy zmiany ustrojów. W ich cieniu pozostają jednak mniej spektakularne konflikty, które kształtowały codzienność.

Punktem wyjścia będą dwie książki: „Przemoc i honor w życiu społecznym wsi na Mierzei Wiślanej w XVI-XVII w.” (Monografie FNP, 2021) Jaśminy Korczak-Siedleckiej oraz „Przepraszam za brzydkie pismo” (Czarne, 2025) Antoniny Tosiek. Choć dotyczą różnych epok, łączy je zainteresowanie konfliktami codziennymi, rozgrywającymi się poza oficjalną sceną historii.

Porozmawiamy o przemocy wpisanej w codzienne relacje, o honorze, wstydzie i milczeniu, a także o tym, jak te doświadczenia kształtowały życie zwykłych ludzi. Przyjrzymy się historii widzianej nie jako ciąg przełomowych wydarzeń, lecz jako sieć napięć obecnych w domach, relacjach i codziennych wyborach. Sięgniemy do archiwów sądowych, pamiętników i osobistych świadectw, by zobaczyć, jak wygląda historia opowiadana z perspektywy tych, których głosy rzadko trafiają do podręczników.

Gościnie: Jaśmina Korczak-Siedlecka, Antonina Tosiek
Prowadzący: Błażej Brzostek

Jaśmina Korczak-Siedlecka – z domu Kurczewska, doktor nauk humanistycznych w dyscyplinie historia (Instytut Historii PAN), absolwentka Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Pracowała w różnych międzynarodowych ośrodkach naukowych: w Instytucie Historii i Kultury Europy Środkowej i Wschodniej w Lipsku (GWZO), Niemieckim Instytucie Historycznym w Warszawie (DHI), Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle-Wittenberdze; obecnie zatrudniona na Uniwersytecie w Uppsali (Szwecja). Specjalizuje się w historii społecznej epoki nowożytnej z uwzględnieniem terenów niemieckojęzycznych. W swoich badaniach stara się zastosować różne podejścia metodologiczne oraz dorobek nauk społecznych. [fot. Artur Korczak-Siedlecki]

Antonina Tosiek – badaczka dwudziestowiecznej diarystyki ludowej, poetka i krytyczka. Doktorantka Szkoły Doktorskiej Nauk o Języku i Literaturze UAM. Laureatka Studenckiego Nobla w kategorii literatura i dziennikarstwo. Członkini redakcji naukowej kwartalnika „Czas Kultury”. Autorka książki „Przepraszam za brzydkie pismo” oraz tomów poetyckich „storytelling” i „żertwy”. Za tę pierwszą otrzymała nagrodę w plebiscycie Książka Roku Lubimyczytać.pl i nominacje do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, Odkryć Empiku 2025 oraz trafiła do finału Nagrody im. Marcina Króla, a za „żertwy” Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej oraz Nagrodę Literacką m.st. Warszawy.

Błażej Brzostek – historyk, pracuje na Uniwersytecie Warszawskim oraz w Muzeum Warszawy. Zajmuje się historią społeczną i dziejami miast. Pisał o życiu robotników warszawskich w okresie stalinizmu, o codzienności w przestrzeni publicznej Warszawy oraz o kuchni w PRL-u. Bada również historię Rumunii – jest autorem książki „Paryże Innej Europy”, poświęconej porównawczej historii Bukaresztu i Warszawy, a także tekstów o rumuńskim wybrzeżu Morza Czarnego i jego kolonizacji turystycznej. Interesuje się również historią zegarmistrzostwa.

W swojej najnowszej książce „Życie codzienne kobiet w PRL” autor rekonstruuje obraz codzienności w Polsce Ludowej, sięgając po pamiętniki, poradniki, czasopisma, filmy i dokumenty. Bada motywacje, plany oraz źródła siły kobiet żyjących w tamtym okresie.

Książka „Życie codzienne kobiet w PRL” została wydana w 2025 przez wydawnictwo PIW we współpracy z DSH, ze środków Warszawskiego Funduszu Książki Historycznej – programu powołanego z inicjatywy m.st. Warszawy.