„Cztery pory wojny. Opowieści z Ukrainy” | premiera książki

Jak opowiedzieć o wojnie, która trwa wystarczająco długo, by stać się częścią codzienności? O życiu, w którym poranna kawa, spektakl, spacer po mieście czy początek roku szkolnego sąsiadują z alarmami lotniczymi, nocami spędzanymi w podziemiach metra, pogrzebami i kolejnymi śladami po rosyjskich ostrzałach?

„Cztery pory wojny” to zbiór tekstów ukraińskich autorek i autorów publikowanych w „Dwutygodniku” od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji, która rozpoczęła się w lutym 2022 roku. Już w marcu redakcja uruchomiła dział „Ukraina”, tworząc przestrzeń dla ludzi kultury, którzy chcieli zapisywać to, czego doświadczali. Początkowo były to niemal reporterskie notatki z rzeczywistości gwałtownie zmienionej przez wojnę. Z czasem coraz częściej stawały się esejami poszukującymi języka, który pozwoli mówić o stracie, przemocy, pamięci i przetrwaniu – ale także o pracy, sztuce, bliskości i zwyczajnym życiu, które mimo wszystko trwa.

Książka jest archiwum doświadczenia wojny widzianej od środka, a zarazem zapisem niezwykłej pracy wykonywanej przez jej autorki i autorów: pracy nad zachowaniem wrażliwości, języka i własnego człowieczeństwa. Historie o schronach i zbombardowanych miastach spotykają się tutaj z opowieściami o jabłoniowych sadach, kwiatach, teatrze i literaturze – o tym wszystkim, co pomaga przeżyć kolejne dni i nie pozwala, by wojna określiła całe ludzkie doświadczenie.

Podczas premiery „Czterech pór wojny” porozmawiamy o tym, jak przez ponad cztery lata zmieniał się język opowiadania o wojnie, co literatura i esej mogą zachować z doświadczenia niedostępnego krótkiej informacji medialnej oraz dlaczego właśnie dziś tak ważne jest słuchanie głosów osób, które żyją, pracują i tworzą w Ukrainie. Rozmowę poprowadzi Agnieszka Lichnerowicz, a jej gościniami będą Vira Baldyniuk, Lia Dostlieva i Olena Babakova.

Sprzedaż książki w Księgarni DSH ruszy w dniu premiery.

BLURB

Jak nie zdradzić tych, którzy zginęli? Co począć z nienawiścią? Jak opowiadać bajki dzieciom! Jak pomagać im zrozumieć świat wokół? Jak utrzymać więzi, gdy jedni przeszli przez najgorsze, a innym los tego oszczędził? 

Pisarki, filolodzy, redaktorki i krytycy – niektórzy cywile (jeszcze), inni już na froncie – próbują uczciwie, bez popadania w patos czy cynizm, oddać w słowach, jak się mierzą z przemocą i złem. Piszą o stracie i traumie, balansowaniu na granicy, żalach i małości, samoorganizacji oraz sile (ukraińskiej) kultury. O imperializmie. Przeżyciu. Miłości. Człowieczeństwie. Zmarłych i żywych. 

Jest w Polsce pokusa, by odwrócić wzrok, bo to zbyt przygnębiające i przytłaczające, ale taka postawa to grzech i błąd. Lektura zostawiła we mnie więcej gniewu, żalu i zatruwającego poczucia niesprawiedliwości, ale przede wszystkim więcej zachwytu i czułości, dodała determinacji i siły. Bo to książka o wojnie i śmierci, ale przede wszystkim o życiu. 

Agnieszka Lichnerowicz 

Vira Baldyniuk – dziennikarka, krytyczka artystyczna i literacka, kuratorka programów edukacyjnych. Redaktorka działu Ukraina w „Dwutygodniku”. Laureatką nagrody Women in Arts przyznawanej przez Instytut Ukraiński i UN Women Ukraine (2021). Redaktorka naczelna ukraińskiego magazynu o kulturze i sztuce „Korydor”.

 Lia Dostlieva – ur. w 1984 roku w Doniecku artystka, antropolożka kultury, badaczka i autorka tekstów krytycznych. W centrum jej pracy znajduje się zbiorowa trauma historyczna, post-pamięć, podmiotowość grup wrażliwych społecznie. Pracuje z fotografią, instalacjami, rzeźbą tekstylną itd. Ukończyła studia magisterskie na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ze specjalizacją etnologia i antropologia kulturowa.

Olena Babakova – historyczka, dziennikarka i badaczka migracji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Absolwentka Wydziału Historii Kijowskiego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki i doktora nauk humanistycznych na Wydziale Historii Uniwersytetu w Białymstoku. Wieloletnia redaktorka Polskiego Radia dla Zagranicy. Dziś dziennikarka-freelancerka współpracująca m.in. z „Krytyką Polityczną”, „Gazetą Wyborczą”, „Nową Europą Wschodnią”, „Dwutygodnikiem” oraz ukraińską „Europejską Prawdą” oraz „Hromadske”. Członkini stowarzyszenia kobiet zajmujących się polityką międzynarodową FemGlobal (Polska).

Agnieszka Lichnerowicz – dziennikarka Trójki Polskiego Radia, autorka książki „Idzie wojna?”, współautorka podcastów „Świat na zakręcie” oraz „Rozumieć Ukrainę”. Jako reporterka relacjonowała wybory, konflikty i międzynarodowe spotkania na szczycie na całym świecie, w Rosji i Gruzji, na Białorusi i ogarniętej tzw. Arabską Wiosną Afryce Północnej. Od ponad 20 lat podróżuje do Ukrainy. Relacjonowała kolejne Majdany, aneksję Krymu, podpalanie wschodniej Ukrainy i obecną wojnę. Przez kilka lat prowadziła też warsztaty dziennikarskie w przechodzącej transformację Mjanmie. Pisze m.in. do tygodnika „Polityka” i „Magazynu NEW”. Wcześniej przez ponad 20 lat związana z Radiem TOK FM. Jest m.in. laureatką Nagrody PAP im. R. Kapuścińskiego. Prowadzi zajęcia na Collegium Civitas. Absolwentka Szkoły Głównej Handlowej.

„Cztery pory wojny. Opowieści z Ukrainy”

Autorki i autorzy: Sofija Andruchowycz, Olena Apchel, Kateryna Botanova, Milena Chomcheko, Lia Dostlieva, Artur Droń, Oksana Forostyna, Olena Liubenko, Tania Malarczuk, Viktoria Nariżna, Jevgenia Nesterovych, Valeriy Puzik, Volodymyr Rafejenko, Bohdana Romantsova, Ivanna Skyba-Jakubova, Andrzej Stasiuk (posł.), Irena Tsylik, Yurko Vovkohon, Serhij Żadan (posł.), Zoja Zvyniackivska
Autorka wyboru, wstęp i redakcja tekstów ukraińskich: Vira Baldyniuk
Redaktorka prowadząca: Anna Pajęcka
Projekt graficzny i skład: Alicja Kobza
Redakcja tekstów polskich: Jan Błaszczak, Maciej Jakubowiak, Zofia Król, Jakub Socha, Paulina Wrocławska, Anna Pajęcka
Tłumaczenie: Elżbieta Marszałek, Joanna Majewska-Grabowska, Katarzyna Kotyńska, Iwona Boruszkowska, Katarzyna Fiszer, Marcin Gaczkowski
Korekta: Małgorzata Kuśnierz
Koordynacja i produkcja: Agnieszka Mazurczyk, Małgorzata Purzyńska, Magda Stefańczyk

© Dom Spotkań z Historią / Dwutygodnik.com
Wydanie I
Warszawa 2026
ISBN 978-83-66068-67-4

Część tekstów powstała przy wsparciu finansowym Instytutu Ukraińskiego