Spółdzielnię Magnum Photos założyło w 1947 roku pięciu fotografów: Robert Capa, Henri Cartier-Bresson, David „Chim” Seymour, George Rodger i William Vandivert, którzy rozgłos zdobyli m.in. dzięki relacjonowaniu konfliktów zbrojnych. W ciągu kilkudziesięciu lat działalności Magnum Photos stała się prestiżową agencją fotograficzną, której archiwa to swoista kronika historii politycznej i społecznej świata. Na przestrzeni lat zmieniała się technika wojenna, lecz tragiczne skutki wojen się nie zmieniły, a fotografowie Magnum nadal je dokumentują. Na wystawie w DSH zobaczymy wybranych z archiwum Magnum kilkanaście zdjęć takich twórców jak: Antoine d’Agata, Sabiha Çimen, Rafał Milach, Paolo Pellegrin, Moises Saman i Jérôme Sessini, które tworzą fotoreportaż z życia w czasie wojny w Ukrainie. Do tej krótkiej fotograficznej opowieści kuratorki dołączyły kilka zdjęć Abbasa z wojny w byłej Jugosławii, która się już skończyła, a zniszczone miasta – podobnie jak Warszawa sprzed 80 lat – są odbudowane i żyje się w nich od nowa.

Jesienią tę wyjątkową wystawę będzie można zobaczyć w siedzibie DSH przy ul. Karowej 20. Wernisaż odbędzie się 8 października 2025 o g. 18:00.

Otwarciu wystawy towarzyszy premiera albumu „Straty zamierzone”, który będzie do kupienia w Księgarni DSH.

Wojna w Ukrainie to atak na niepodległe państwo i konflikt, jakiego Europejczycy nie doświadczyli od lat. Toczy się na kontynencie postrzeganym jako bezpieczne i stabilne miejsce do życia. Nasze pokolenie wierzyło, że takie zbrodnie, które popełniono w byłej Jugosławii, już się w Europie nie powtórzą. Tymczasem regularna wojna trwa już trzeci rok, kilkaset kilometrów od Warszawy. Pochłonęła setki tysięcy ofiar. Nie wiadomo, jak i kiedy się skończy. Zniszczone miasta, infrastruktura, masowe groby, porwane dzieci to nie „collateral damage” – „przypadkowe straty w obszarach cywilnych spowodowane działaniami wojennymi”, tylko straty jak najbardziej zamierzone, ofiary egzekucji, ostrzałów, bombardowań, planowych uprowadzeń. Nikt nie powinien mieć wątpliwości, kto w tej wojnie jest ofiarą, a kto agresorem. Czy zdjęcia mogą zmienić świat? Na pewno wnikliwie go dokumentują, są świadectwem. Podpisane nazwiskiem autora i nazwą sprawdzonej, renomowanej agencji fotograficznej dają nam pewność, że pokazują prawdę. Obecnie jedna wypowiedź światowego przywódcy potrafi „zmienić” bohatera w zbrodniarza, a zbrodniarza w bohatera. W naszych czasach historię łatwo napisać na nowo i zilustrować obrazami wykorzystującymi narzędzia sztucznej inteligencji. Fotografia reporterska, gromadzenie świadectw, publikowanie sprawdzonych informacji i faktów wyda-ją się więc ważniejsze niż kiedykolwiek. Stanowią przeciwwagę dla propagandy politycznej i fake newsów.

Zadanie było trudne – wybrać z archiwum Magnum kilkanaście zdjęć i stworzyć fotoreportaż z życia w czasie wojny w Ukrainie. Zależało nam, by było w nim jak najmniej bezpośrednich obrazów wojny, ale by te zdjęcia poruszyły, zmusiły do refleksji wszystkich, którym wojna się opatrzyła lub którzy ją racjonalizują – mówi Katarzyna Puchalska (DSH), kuratorka wystawy.

Początkowo planowałyśmy pokazanie życia w ruinach, jak na fotografiach odradzającej się po II wojnie światowej Warszawy. Trudno jednak skupić się na tym aspekcie w sytuacji, gdy wojna nadal trwa. Wielu ludzi zginęło, wielu wyjechało, wielu walczy, większość wciąż stara się żyć – jak najnormalniej w tych nienormalnych czasach – dodaje Beata Łyżwa-Sokół (DSH), kuratorka wystawy.

Irene Lombardo z Magnum Photos, współkuratorka wystawy, podkreśla, że prezentowane na wystawie prace łączy nie tylko tematyka wojenna. Łączy je także brak zgody na to, aby konsekwencje wojen rozmyły się w szum tła. Te fotografie nie uogólniają i nie estetyzują cierpienia. Upierają się przy jego doprecyzowanej naturze, która dotyka konkretnych ludzi, miejsca i szczegółów domagających się pamięci. W czasach, kiedy prawda jest coraz bardziej podatna na zniekształcenia, są one dowodami rzeczowymi. Wzięte razem, obalają tezę, że losy cywilów są tematem ubocznym. Pokazują nam, że to, co często określa się jako niezamierzone, stanowi serce tematu, o którym nie mamy prawa nigdy zapomnieć.

BIOGRAMY FOTOGRAFKI I FOTOGRAFÓW

ABBAS

Urodzony w 1944 roku w Iranie, zamieszkały w Paryżu, Abbas poświęcił się dokumentowaniu życia politycznego i społecznego na terenach objętych konfliktami. Od 1970 roku relacjonował wojny i rewolucje w Biafrze, Bangladeszu, Irlandii Północnej, Wietnamie, na Bliskim Wschodzie, w Chile, na Kubie oraz w Republice Południowej Afryki w czasach apartheidu.

Fotografował rewolucję w Iranie w latach 1978–1980, a w 1997 roku powrócił tam po 17 latach od wyjazdu z kraju. Jego książka Iran Diary 1971–2002 (Dziennik irański 1971–2002, 2002), stworzona w formie fotograficznego pamiętnika, jest próbą krytycznej interpretacji historii Iranu.

Przebywając na emigracji, Abbas stale podróżował. W latach 1983–1986 przemierzył Meksyk, starając się sfotografować ten kraj tak jak pisarz, który snuje swoją opowieść. Stanowiące podsumowanie ten podróży wystawa i książka Return to Mexico: Journeys Beyond the Mask (Powrót do Meksyku: Podróże poza schematem, 1992) w dużej mierze określiły estetykę jego fotografii.

W latach 1987–1994 skupił się na tematyce odradzania się radykalnego islamu na świecie. Jego książka i wystawa Allah O Akbar: A Journey Through Militant Islam (Allah jest wielki: Podróż śladami wojującego islamu, 1994) pokazywały sytuację w 29 krajach na czterech kontynentach. Po atakach z 11 września 2001 roku, dokonanych przez islamskich dżihadystów, zyskały szczególne znaczenie. Kolejna książka (wraz z wystawą objazdową, Faces of Christianity: A Photographic Journey (Oblicza chrześcijaństwa: podróż fotograficzna, 2000) dotyczyła chrześcijaństwa – jako zjawiska politycznego, obyczajowego i duchowego.

Zainteresowanie religią skłoniło go w 2000 roku do rozpoczęcia projektu poświęconego animizmowi. W książce Sur la route des esprits (Śladami duchów, 2005) próbował odkryć, dlaczego irracjonalne rytuały ponownie pojawiają się w świecie coraz bardziej zdominowanym przez naukę i technologię.

W pierwszą rocznicę ataków z 11 września 2001 roku rozpoczął 7-letni projekt poświęcony dżihadyzmowi, nad którym pracował w 16 krajach. Powstała książka In Whose Name? (W czyim imieniu?, 2009).

W latach 2008–2010 podróżował i fotografował świat buddyzmu na potrzeby publikacji Les enfants du lotus. Voyage chez les bouddhistes (Dzieci lotosu. Podróż wśród buddystów, 2013). W 2011 roku rozpoczął podobny, długoterminowy projekt o hinduizmie, którego owocem była książka Gods I’ve Seen (Bogowie, których widziałem, 2016). Przed śmiercią pracował nad dokumentowaniem judaizmu na świecie.

Był członkiem agencji Sipa Press (1971–1973) i Gamma (1974–1980). Do Magnum Photos dołączył w 1981 roku, a pełnoprawnym członkiem agencji został w 1985. Zmarł 25 kwietnia 2018 roku w Paryżu w wieku 74 lat.

ANTOINE D’AGATA

Urodzony w Marsylii Antoine d’Agata opuścił Francję w 1983 roku i spędził kolejne dziesięć lat za granicą. Mieszkając w Nowym Jorku, rozwijał zainteresowania związane z fotografią. W 1990 roku zapisał się na kurs do International Center of Photography (ICP), gdzie uczył się m.in. u Larry’ego Clarka i Nan Goldin.

W latach 1991–1992 był stażystą w dziale redakcyjnym Magnum Photos w Nowym Jorku. Pomimo doświadczenia i wykształcenia zdobytego w Stanach Zjednoczonych po powrocie do Francji w 1993 roku zrobił czteroletnią przerwę od fotografii. Jego pierwsze albumy: De Mala Muerte (Podła śmierć) i Mala Noche (Koszmarna noc) ukazały się dopiero w 1998 roku, a rok później rozpoczął współpracę z paryską Galerie Vu. W 2001 roku wydał Home Town (Miasto rodzinne) i otrzymał Nagrodę Niépce’a dla młodych fotografów.

Wkrótce wydał kolejne albumy; w 2003 roku ukazały się Vortex (Wir) i Insomnia (Bezsenność), towarzyszące jego wystawie 1001 Nuits (1001 nocy), której premiera odbyła się we wrześniu tego samego roku w Paryżu. Następnie opublikował Stigma (Stygmat, 2004) i Manifeste (Manifest, 2005).

W 2004 roku d’Agata dołączył do Magnum Photos i zrealizował swój pierwszy krótkometrażowy film Le Ventre du Monde (Brzuch świata). Ten eksperyment otworzył drogę do powstania pełnometrażowego filmu Aka Ana, nakręconego w 2006 roku w Tokio.

W 2024 roku jego indywidualna wystawa w Nobel Peace Center w Oslo dotyczyła amerykańskich ataków atomowych na Hiroszimę i Nagasaki w przededniu ich 80. rocznicy. Ten trzyczęściowy projekt eksplorował przeszłość, teraźniejszość i przyszłość, będąc zapisem zarówno tragicznych skutków bombardowań z 1945 roku, jak i świadectw ocalałych – zachowanych dla przyszłych pokoleń.

W latach 2024–2025 jego twórczość była tematem wystawy monograficznej w paryskim Centre Pompidou, którą prezentowano przez pięć miesięcy.

W 2025 roku jego wielkoskalowy projekt objazdowy Beyond the Silence (Poza ciszą) był pokazywany m.in. na Angkor Photo Festival & Workshops (APF) w Kambodży, w Jam Factory Art Center w Ukrainie oraz Tbilisi Photography & Multimedia Museum (TPMM) w Gruzji. Podejmował on temat wspólnych doświadczeń i wyzwań związanych z aktualną sytuacją regionów okupowanych czy zaanektowanych, skutków kolonializmu i cenzury oraz indywidualnych i zbiorowych wyborów w obliczu wojny – plasujących się pomiędzy oporem a adaptacją. Wystawa będzie ponownie prezentowana w Nobel Peace Center w Oslo, a także w innych miejscach.

Od 2005 roku Antoine d’Agata nie posiada stałego miejsca zamieszkania; pracuje na całym świecie.

RAFAŁ MILACH

Artysta wizualny, fotograf i wykładowca. Jego twórczość koncentruje się wokół tematów dotyczących relacji i napięć między społeczeństwem a władzą. Jest autorem książek o protestach społecznych oraz publikacji krytycznych na temat kontroli państwa i różnych strategii protestu. Wykłada w Szkole Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Był stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, amerykańskiego Departamentu Stanu oraz Europejskiej Fundacji Kultury (European Cultural Foundation), finalistą nagrody Deutsche Börse Photography Foundation Prize i Paszportów „Polityki”, a także laureatem nagrody im. Ericha Salomona i World Press Photo.

Jest współzałożycielem kolektywów: Archiwum Protestów Publicznych oraz Sputnik Photos. Jego prace były wielokrotnie wystawiane i znajdują się w kolekcjach instytucji publicznych na całym świecie. W 2018 roku dołączył do Magnum Photos.

SABIHA ÇIMEN

Urodziła się w 1986 roku w Stambule. Fotografii uczyła się samodzielnie. W swojej twórczości koncentruje się na autorefleksyjnych projektach dotyczących kobiet, kultury islamskiej, fotografii portretowej oraz martwej natury.

Çimen ukończyła studia licencjackie na Uniwersytecie Bilgi w Stambule na kierunku handel międzynarodowy i finanse, a następnie studia magisterskie z kulturoznawstwa.

W 2021 roku otrzymała rezydencję artystyczną Light Work Artist Residency. W 2020 roku została laureatką Funduszu im. W. Eugene’a Smitha, otrzymała grant dla fotoreporterek Canon Female Photojournalist oraz zdobyła drugą nagrodę w kategorii projektów długoterminowych w konkursie World Press Photo. W 2018 roku otrzymała trzecią nagrodę w ramach grantu dla fotografek – PHmuseum Women Photographers Grant. Jej pierwsza książka, Hafiz (2021), otrzymała nagrodę Paris Photo / Aperture First PhotoBook Award. W 2025 roku przyznano jej stypendium Guggenheima.

Çimen jest członkiem agencji Magnum Photos. Żyje, podróżując pomiędzy Stambułem a Nowym Jorkiem.

MOISES SAMAN

Moises Saman jest fotografem dokumentalistą i członkiem Magnum Photos, mieszka w stolicy Jordanii, Ammanie. Ataki terrorystyczne z 11 września 2001, w rok po rozpoczęciu przez niego pracy, istotnie zmieniły jego ścieżkę zawodową, kierując go stronę tematów dotyczących relacjonowania globalnych konfliktów, do których doszło w kolejnych latach.

Początkowo miał tradycyjne podejście pod tematu – robił fotoreportaże, z czasem jego prace ewoluowały w stronę zniuansowanej eksploracji, pokazującej długotrwałe skutki wojen.

W ciągu ostatnich dwóch dekad jego praca była silnie zakotwiczona w realiach Bliskiego Wschodu, gdzie dokumentował wiele przełomowych i burzliwych wydarzeń, począwszy od bezpośrednich następstw ataków z 11 września i amerykańskiej inwazji na Irak, poprzez „arabską wiosnę”, powstanie Państwa Islamskiego (ISIS), aż po upadek reżimu Baszara al-Asada w Syrii. Saman pracował zarówno na linii frontu, jak i fotografował ludzi w cieniu wojen i rewolucji.

W 2025 roku został laureatem Nagrody Pulitzera w kategorii fotografii reportażowej za cykl dokumentujący następstwa upadku reżimu al-Asada w Syrii. Jego fotografie z tego okresu ukazują masowe groby, opuszczone więzienia oraz skutki nieustających traum u ocalałych ofiar – obrazy te stanowią ważny historyczny zapis przemocy instytucjonalnej (państwa) oraz jej konsekwencji.

Jego prace zdobyły liczne wyróżnienia, m.in. stypendium Guggenheima w dziedzinie fotografii (2015) i Funduszu im. W. Eugene’a Smitha (2014), nagrodę Henri Nannen Preis (2014), nagrody World Press Photo (2004, 2007, 2014) oraz Pictures of the Year International (2012, 2014, 2015).

Saman jest stałym współpracownikiem „National Geographic”, „The New Yorker”, „The New York Times Magazine” i „Time” oraz innych międzynarodowych czasopism. Jego pierwsza monograficzna książka, Discordia (Niezgoda), ukazała się w 2016 roku, a najnowsza, Glad Tidings of Benevolence (Radosne nowiny o dobroci), została wydana w marcu 2023 roku.

JÉRÔME SESSINI

Urodził się w 1968 roku w departamencie Wogezy we Francji. Jest jednym z najbardziej cenionych fotoreporterów na świecie, pracującym w strefach konfliktów zbrojnych, który dla światowych mediów dokumentował wojny, w tym w Palestynie, Iraku, Libanie, Syrii i Libii.

Oprócz relacji z frontu zajmuje się tematami społecznymi, w tym przemocą związaną z handlem narkotykami w Meksyku i protestami antyrządowymi w Ukrainie. Dzięki swojej pracy stale się rozwija, przystosowuje i ewoluuje.

W 2016 roku dokumentował ofensywę kurdyjskich Peszmergów przeciwko Państwu Islamskiemu w Baszice, a następnie atak sił irackich na Mosul. W 2017 roku wraz z Samrithem Vaingiem odbył podróż do odległych wiosek w Kambodży, gdzie fotografował życie rdzennych mniejszości narażonych na przymusowe wysiedlenia. Od 2018 roku dokumentuje kryzys opioidowy w Stanach Zjednoczonych – podczas wyjazdów do stanu Ohio i Filadelfii tworzył intymne portrety ludzi i miejsc dotkniętych plagą nadużywania leków przeciwbólowych.

Fotografie Sessiniego były publikowane w prestiżowych gazetach i czasopismach, takich jak „The New Yorker”, „Time” i „Stern”, i prezentowane na licznych wystawach indywidualnych na świecie, m.in. na festiwalu fotografii Rencontres d’Arles, w Bibliotece Narodowej Francji im. François Mitterranda, francuskim ministerstwie kultury, International Center of Photography i londyńskiej galerii Barbican.

Sessini dołączył do Magnum Photos w 2012 roku, stając się pełnoprawnym członkiem w 2016 roku.

Jego prace były kilkakrotnie wyróżniane, m.in. w 2015 roku otrzymał nagrodę American Society of Magazine Editors za cykl Crime without Punishment (Zbrodnia bez kary). Dokumentował druzgocące skutki katastrofy samolotu linii lotniczych Malaysia Airlines (lot nr MH17), który został zestrzelony nad terytorium kontrolowanym przez separatystów we wschodniej Ukrainie. W jej wyniku zginęli wszyscy pasażerowie – 283 – i 15 członków załogi. Miejsce katastrofy stanowiło sprawdzian wytrzymałości psychicznej nawet dla najbardziej doświadczonych dziennikarzy.

W 2018 roku zdobył nagrodę Pierre’a & Alexandra Boulata za cykl zdjęć The Inner Threat (Wewnętrzne zagrożenie).

W 2022 roku uczestniczył w narodowej misji fotograficznej Les Vies qu’on mène (Życia, które prowadzimy), dokumentując tak opisany temat: wraz z pojawieniem się tzw. ruchu żółtych kamizelek w 2018 roku, jeszcze przed światową pandemią COVID-19, zrozumieliśmy, że mobilność jest fundamentem naszego życia; ale jakiego życia?

Rok później wziął udział w zainicjowanym przez francuską Bibliotekę Narodową fotoreporterskim programie Radioscopie de la France: regards sur un pays traversé par la crise sanitaire (Prześwietlenie Francji: spojrzenie na kraj w trakcie kryzysu zdrowotnego).

W tym projekcie skupił się na wpływie zjawisk społecznych na ludzi oraz na krajobraz rolniczo-przemysłowego regionu Grand Est. Prace Jérôme Sessiniego kwestionowały mechanizmy determinizmu społecznego i geograficznego, które często stoją u podstaw nierówności.

PAOLO PELLEGRIN

Urodził się w 1964 roku w Rzymie. Studiował architekturę na Università La Sapienza, a potem fotografię w Istituto Italiano di Fotografia.

W latach 1991–2001 był reprezentowany przez paryską Agence VU. W 2001 roku został członkiem nominowanym Magnum Photos, stając się pełnoprawnym członkiem agencji w 2005 roku. Przez dziesięć lat był fotografem kontraktowym tygodnika „Newsweek”.

Pellegrin był wielokrotnie nagradzany, w tym jedenaście razy otrzymał World Press Photo, grant Hasselblad Foundation for Photography, nagrody Leica Medal of Excellence, Olivier Rebbot Award, Hansel-Meith Preis, Robert Capa Gold Medal, Lucie Award oraz nagrodę Leica European Publishers Award. W 2006 roku otrzymał grant Funduszu im. W. Eugene’a Smitha w kategorii fotografii humanistycznej.

W 2025 roku został laureatem nagrody Achievement in Photojournalism Award przyznawanej przez Lucie Foundation.

Jego zdjęcia były prezentowane w wielu muzeach i galeriach, m.in. Maison Européenne de La Photographie, na festiwalu fotografii Rencontres d’Arles, w San Francisco Museum of Modern Art; Corcoran Gallery of Art; muzeum MAXXI w Rzymie; Aperture Foundation Gallery; Foam Fotografiemuseum w Amsterdamamie; Deichtorhallen w Hamburgu; Reggia di Venaria Reale; Gallerie d’Italia w Turynie; muzeum w Wolfsburgu; Stanze della Fotografia w Wenecji oraz galerii Jakopič w Lublanie.

Opublikował m.in. Event Horizon (Horyzont zdarzeń, 2023); La Fragile Meraviglia (Krucha wspaniałość, 2022); Des Oiseaux (Ptaki, 2021); Alps – Aosta Valley (Alpy – Dolina Aosty, 2019); Paolo Pellegrin, opracowaną przez Germano Celantę (2018), Terre Spezzate (Rozdarte ziemie, 2016); 100 Photos of Paolo Pellegrin for Press Freedom (100 zdjęć Paolo Pellegrina na rzecz wolności prasy, 2013); Paolo Pellegrin (2012); Dies Irae (2011); Photo Poche (2010); As I Was Dying (Gdy umierałem, 2007); Double Blind (Podwójnie ślepe, 2007); Kosovo 1999–2000: The Flight of Reason (Kosowo 1999–2000. Ucieczka rozumu, 2002); L’au-delà est là (Zaświaty są tutaj, 2001); Cambogia (Kambodża, 1998), Bambini (Dzieci, 1997).

W ciągu ponad trzydziestu lat pracy zawodowej skupiał się na kwestiach związanych z kondycją człowieka – od wojen po skutki globalnych zmian klimatycznych – starając się być świadkiem naszych czasów. Obecnie mieszka w Genewie.

MAGNUM PHOTOS
Magnum Photos to spółdzielnia cenionych, niezależnych fotografów, których łączy nieustające zaangażowanie w dokumentowanie wydarzeń na świecie, ludzi, miejsc, życia codziennego i kultury. Założone w 1947 roku, Magnum Photos opisuje przeszłość, definiuje teraźniejszość i kształtuje przyszłość poprzez fotografię od ponad 77 lat, kierując się następującymi wartościami: bezkompromisowa jakość, prawda, szacunek i niezależność. Dzięki ponad 6,6 milionom obserwujących w internecie i bieżącemu kalendarzowi wystaw i wydarzeń, fotografowie Magnum wciąż inspirują rosnącą grupę odbiorców na całym świecie. Dowiedz się więcej na: magnumphotos.com