Odcinek 1. Czerwiec 1976 – „Coś się dzieje!”
Obejmując władzę w 1970 roku, przywódca komunistyczny Edward Gierek otworzył kraj na pożyczki i technologie zachodnie, co spowodowało wzrost poziomu życia Polaków. Jednak kredyty zaciągane w ramach niewydolnej gospodarki nakazowo-rozdzielczej doprowadziły do ogromnego zadłużenia państwa i kryzysu gospodarczo-społecznego.
24 czerwca 1976 premier Piotr Jaroszewicz zapowiedział poważny wzrost cen artykułów żywnościowych, m.in. mięsa, ryb, nabiału, ryżu i cukru. W dodatku podwyżki wprowadzono arbitralnie, bez przeprowadzenia jakichkolwiek konsultacji społecznych.
Następnego dnia – w piątek 25 czerwca 1976 – wybuchły strajki w wielu zakładach pracy w całej Polsce. W Radomiu, Ursusie i Płocku robotnicy wyszli na ulice. Demonstracje, szczególnie w Radomiu, zakończyły się dramatycznymi starciami z milicją. Władze, bojąc się powtórki krwawych wydarzeń Grudnia 1970, jeszcze wieczorem tego samego dnia odwołały podwyżki, jednocześnie zastosowały ostre represje wobec protestujących robotników.
Demonstrujących przewożono do milicyjnych komend, gdzie przechodzili przez tzw. ścieżki zdrowia – szpalery milicjantów bijących ludzi pałkami. Przedstawiano ich jako kryminalistów i chuliganów, zwalniano z pracy, a sądy i kolegia wymierzały im wysokie kary, łącznie z wieloletnimi wyrokami więzienia.
W obronie robotników wystąpiło grono intelektualistów, które rozpoczęło akcję pomocową. Zaowocowała ona powołaniem kilku organizacji opozycyjnych, w tym najważniejszej i największej z nich – Komitetu Obrony Robotników.
Prezentację przygotowali: Jarosław Pałka, Joanna Rączka i Magda Szymańska.
Realizacja techniczna: Maciej Kamiński, Dariusz Krajewski i Robert Radecki.
Cykl powstaje z materiałów gromadzonych w Archiwum Historii Mówionej DSH i Ośrodka KARTA. Odcinki publikujemy w każdy czwarty poniedziałek miesiąca od marca do grudnia 2026 na stronie www.relacjebiograficzne.pl jako jeden z projektów specjalnych:
Siła w jedności. 50. rocznica powstania Komitetu Obrony Robotników
Cykl jest częścią programu przygotowanego przez Miasto Stołeczne Warszawa z okazji przypadającej w 2026 r. 50. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników. Obchody objęte zostały honorowym patronatem Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, Rafała Trzaskowskiego.
