Odcinek 4. KSS „KOR” – „Trzeba iść dalej!”
Uwolnienie przez władzę w lipcu 1977 wszystkich więzionych robotników oznaczało, że najważniejsze cele KOR-u zostały osiągnięte. Jego członkowie zdecydowali się jednak kontynuować działalność. 29 września 1977 KOR przekształcił się w Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”, mający szerszy zakres działań: walka z przejawami łamania prawa przez władze PRL oraz wspieranie niezależnych inicjatyw społecznych. Komitet liczył ponad 30 osób i skupiał wokół siebie kilkuset współpracowników.
KSS „KOR” publikował apele i oświadczenia kierowane do społeczeństwa, opisujące postępujący kryzys ekonomiczny i społeczny, a także przypominające ważne wydarzenia z historii Polski nieobecne w oficjalnym przekazie. Powołał Biuro Interwencyjne, którego zadaniem było rejestrowanie i upublicznianie, także na Zachodzie, przypadków łamania praw człowieka, niesienie pomocy represjonowanym i poszkodowanym przez władze. Komitet patronował tworzeniu niezależnego (niecenzurowanego) ruchu wydawniczego, tzw. drugiego obiegu. Jego organem prasowym był ukazujący się co miesiąc „Komunikat”. Ponadto członkowie i współpracownicy KSS „KOR” wydawali „Biuletyn Informacyjny”, „Głos”, „Krytykę”, literackie pisma „Zapis” i „Puls”, kierowane do środowiska robotniczego pismo „Robotnik”, dla środowiska chłopskiego – „Placówkę”. Z KSS „KOR” związane było niezależne wydawnictwo książkowe NOWa. Komitet wspierał niezależną działalność studencką (Studenckie Komitety Solidarności), robotniczą (Wolne Związki Zawodowe), oświatową i naukową (Towarzystwo Kursów Naukowych). Nawiązał też współpracę z opozycją w Czechosłowacji (Karta 77), utrzymywał kontakty z polską emigracją na Zachodzie, paryską „Kulturą”, rządem polskim na uchodźstwie w Londynie i Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa. Organizował akcje protestacyjne bez użycia przemocy, w tym głodówki i akcje ulotkowe. Jego członkowie byli wielokrotnie represjonowani – usuwani z pracy, zatrzymywani na 48 godzin lub osadzani w areszcie.
Latem 1980 KSS „KOR” wsparł przełomowe strajki. Jego członkowie i współpracownicy zaangażowali się w organizowanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, który przejął zadania Komitetu. Oficjalnie KSS „KOR” został rozwiązany 23 września 1981 podczas I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”.
Prezentację przygotowali: Jarosław Pałka, Joanna Rączka i Magda Szymańska.
Realizacja techniczna: Maciej Kamiński, Dariusz Krajewski i Robert Radecki.
„AHM o KOR” to nasz nowy cykl multimedialny, w którym o wydarzeniach prowadzących do powstania Komitetu Obrony Robotników, ideach i emocjach temu towarzyszących oraz znaczeniu KOR-u dla opozycji demokratycznej w PRL opowiadają jego członkowie i współpracownicy.
Cykl powstaje z materiałów gromadzonych w Archiwum Historii Mówionej DSH i Ośrodka KARTA. Odcinki publikujemy w każdy czwarty poniedziałek miesiąca od marca do grudnia 2026 na stronie www.relacjebiograficzne.pl jako jeden z projektów specjalnych:
Siła w jedności. 50. rocznica powstania Komitetu Obrony Robotników
Cykl jest częścią programu przygotowanego przez Miasto Stołeczne Warszawa z okazji przypadającej w 2026 r. 50. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników. Obchody objęte zostały honorowym patronatem Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, Rafała Trzaskowskiego.
