Elektrownia Powiśle
Czas na kolejny „Czwartek z odbudową Warszawy”! Tomasz Markiewicz, varsavianista, dziennikarz i historyk, przybliży historię Elektrowni Warszawskiej na Powiślu: od jej budowy na początku XX wieku po powojenną odbudowę.
Kluczowe daty z filmu:
- 1904 – Elektrownia Powiśle (znana także jako Elektrownia Warszawska) rozpoczęła swoją działalność.
- 1922–1924 – do elektrowni doprowadzono bocznicę kolejową z Dworca Gdańskiego.
- Wrzesień 1939 – podczas oblężenia Warszawy niemieckie lotnictwo zbombardowało obiekty elektrowni.
- Marzec 1945 – po zakończeniu działań wojennych rozpoczęto odbudowę elektrowni.
- Kwiecień 1945 – elektrownia ponownie zaczęła produkować energię elektryczną.
- Początek lat 90. – rozpoczęto proces wygaszania działalności produkcyjnej.
- Po 2001 roku – zabytkowy kompleks przeszedł rewitalizację i dziś funkcjonuje jako Elektrownia Powiśle – nowoczesne centrum handlowo-usługowe.
- Do dziś – w dawnej elektrowni nadal działa stacja transformatorowa 110/15 kV „RPZ Powiśle”.
Realizacja: Maciek Jaźwiecki & Patryk Grochowalski
Fot. 2. Elektrownia Powiśle w Warszawie 1947, NAC/Stefan Rassalski
Fot. 3. Ulica Marszałkowska nocą, 1939, NAC/Grażyna Godziejewska
Fot. 4. Statek przy budowanym nadbrzeżu wiślanym, 1947, NAC/Stefan Rassalski
Fot. 5. Bocznica kolejowa nad Wisła, 1958, NAC/ Zbyszka Siemaszki
Fot. 6 -7. Zrujnowane budynki na Powiślu, 1945, NAC/Wacław Żdżarski
Fot. 8-9. Elektrownia Powiśle Warszawie 1946, NAC/Stefan Rassalski
Fot. 10. Tramwaje na ulicach Warszawy, 1946, NAC/Stefan Rassalski
Warto zajrzeć do „e-kartki z Warszawy” – doskonale uzupełnia film i przedstawia historię powstania Elektrowni Warszawskiej: od podpisania umowy na jej budowę w 1902 roku i pierwszych prób uruchomienia w 1904, aż po przejęcie zakładu przez miasto w 1936 roku. Dowiemy się z niej, jak mimo niekorzystnych koncesji, sporów i konkurencji z gazownią, elektrownia stopniowo rozwijała się, stając się kluczowym źródłem energii elektrycznej dla stolicy.
„e-kartka z Warszawy” to projekt DSH – mobilne kalendarium historii stolicy, dostępne na stronie www.ekartkazwarszawy.pl oraz w formie aplikacji na smartfony. To codzienna porcja informacji o tym, co wydarzyło się w Warszawie w XX wieku.
BUDUJEMY NOWY DOM
W związku z przypadającymi na 2025 rok obchodami 80. rocznicy rozpoczęcia odbudowy stolicy zespół DSH przygotował program nawiązujący do tamtych doświadczeń i uwzględniający zarówno świadectwa źródłowe, jak i ustalenia merytoryczne dotyczące odbudowy Warszawy, które trafiły do przestrzeni publicznej w ostatnich kilkunastu latach. Projekt wprowadza także do obiegu nieznane materiały audiowizualne, w tym świadectwa z Archiwum Historii Mówionej DSH. Koordynatorem merytorycznym programu DSH „Budujemy Nowy Dom” jest Piotr Jakubowski, zastępca dyrektorki DSH. W programie m.in. wystawa plenerowa „BUDUJEMY NOWY DOM. ODBUDOWA WARSZAWY 1945-1952” (wrzesień–grudzień 2025), wystawa czasowa „WARSZAWA NA NOWO. FOTOGRAFIE REPORTERSKIE 1945–1949” (wrzesień 2025-luty 2026), premiery nowych edycji albumów „Budujemy Nowy Dom. Odbudowa Warszawy w latach 1945–1952” i „Warszawa na nowo. Fotografie reporterskie 1945–1949”, spacery miejskie z Jerzym S. Majewskim i Tomaszem Markiewiczem szlakiem najciekawszych, mniej znanych lokacji w stolicy związanych z odbudową miasta w cyklu „Budujemy Nowy Dom – historie nieznane”, a także cykl „Czwartki z odbudową Warszawy”, prezentowany od marca do grudnia 2025 w mediach społecznościowych DSH i Kulturalnej Warszawy.
Projekt DSH „Budujemy Nowy Dom” jest częścią zainicjowanego i finansowanego przez Miasto Stołeczne Warszawa programu kulturalnego z okazji 80. rocznicy rozpoczęcia odbudowy stolicy.
#budujemynowydom #80rocznicarozpoczeciaodbudowystolicy
